Efsuncu Baba, İstanbul'un gündelik hayatında hurafe ile çıkarın nasıl birbirini beslediğine keskin bir mizahla bakar. Hüseyin Rahmi Gürpınar, efsuncu hocaları ve dinî bilginin çevresine örülen yalanları yalnız tek tek kişilerin tuhaflığı olarak görmez. Bu tiplerin toplumda güven kazanabilmesini, insanları uyuşturan ve gerçek sorunlardan uzaklaştıran eski bir geleneğin devamı olarak ele alır.
Romanın atmosferi, şehrin toplumsal çeşitliliği ile sahte bilginin dar dünyasını yan yana getirir. İstanbul canlı, değişken ve çok katmanlıdır; buna karşılık efsun çevresinde kurulan otorite, korku ve kolay teselli üzerinden işlemeye devam eder. Gürpınar'ın mizahı bu çelişkiyi hafifletmez. Gülünç görünen davranışların arkasında, yalanların insanları nasıl yönlendirdiğine dair sert bir gözlem vardır.
Eserin temel gerilimi, modernleşen bir toplumun kendisini çürüten alışkanlıklardan neden kolayca kurtulamadığı sorusunda toplanır. Hüseyin Rahmi dili ve şehir gözlemini kullanarak okuru hem güldüren hem huzursuz eden bir anlatı kurar. Efsuncu Baba böylece batıl inancı egzotik bir merak konusu değil, gündelik ilişkileri ve düşünme biçimlerini etkileyen toplumsal bir güç olarak görünür kılar.
Bookspace topluluğundan 8 gönderi
Henüz çoğumuz hayatın özünü anlamayarak havada saadet, kuyuda cennet arayan, birbirimizden keramet bekleyen, boş şeylere kapılan, vaatlere aldanan saf kimseleriz. Bu dünya henüz büyük Moliére çağından üç adım ileri gitmedi. Daima üstadın ebedi komedyaları tekrarlanıp duruyor. Yalnız sahnenin dekorları değişti. Tarzlar başkalaştı. İnsanın mayası hep o maya... Kötüler daha kurnazlaştı. Birbirine zarar verme ilerledi. Fenalık büyüdü.
Henüz çoğumuz hayatın özünü anlamayarak havada saadet, kuyu dibinde cennet arayan, birbirimizden keramet bekleyen, boş şeylere kapılan, vaatlere aldanan saf kimseleriz.
-Bir ermeninin bir rum karısına bu kadar kıyak alaka koyması iyi mânâ değildir çakarsın Agop ? -Hee bulursam çakarım. -Boş laf etme bu iş için sana bin öğüt vermiştim bu koca kelle sıçanın kafasına benzeor oraya hiç bir laf girmeor -Gene nazik bir söz ettin keme sıçanınki dünyadaki kafaların en serti sanırsın ? -Şimdi serti yumuşağı bırak okuyacaksın. -Altık gönlüm oldu okuyazağım -Hadi oku köpek boku (Agop ve Kirkor)
Tu der sühan şodî ve lezzet ez şeker gom şod Tu leb geşudî ve sîrabî ez güher gom şod Sen konuştuğun zaman şekerin lezzeti azaldı Sen ağzını açtığında cevherin özü kayboldu.
Ortaoyunu ağzı ve şivesiyle, dönemin mizah anlayışını da okuruz aynı zamanda. Cehaleti ve batıl inançları alaycı bir dille eleştiren Hüseyin Rahmi'nin ince mizah örgüsü Efsuncu Baba'da da tüm gücüyle karşımıza çıkıyor.
Kötüler daha kurbazlaştı
Zırlayacaksan zırla…
Senin içinde olan birşeyden ben zevk duyuyorum ki. Burak dışarı çıksın
“Ortaoyunu ağzı ve şivesiyle, dönemin mizah anlayışını da okuruz aynı zamanda. Cehaleti ve batıl inançları alaycı bir dille eleştiren Hüseyin Rahmi'nin ince mizah örgüsü Efsuncu Baba'da da tüm gücüyle karşımıza çıkıyor.”
“Bir ermeninin bir rum karısına bu kadar kıyak alaka koyması iyi mânâ değildir çakarsın Agop ? -Hee bulursam çakarım. -Boş laf etme bu iş için sana bin öğüt vermiştim bu koca kelle sıçanın kafasına benzeor oraya hiç bir…”
Uygulamada oku
Alıntıla, işaretle, okuduklarını paylaş
