Çocukluk

Lev Tolstoy’un Çocukluk adlı kısa romanı, Nikolay İrtenyev’in aile evindeki son günlerini ve çocukluk dünyasının çözülmeye başlamasını anlatır. Nikolay öğretmeni Karl İvanoviç’e, annesine, babasına, kardeşine ve ev çalışanlarına karşı değişen duygularını yetişkin anlatıcının belleğinden aktarır. Moskova’ya taşınma, ilk toplumsal karşılaşmalar, utanç, kıskançlık ve kayıp; çocuğun kendisini başkalarının bakışında ölçmeye başladığı dönüm noktalarıdır.

Tolstoy olaylardan çok bilincin hareketine odaklanır. Nikolay aynı kişiye birkaç dakika içinde sevgi, öfke ve suçluluk duyabilir; anlatı bu çelişkileri ahlaki bir özete zorlamaz. Çocukluk masum bir mutluluk çağı olarak idealize edilmez, çünkü sınıf ayrıcalığı ve yetişkinlerin otoritesi her sahnede hissedilir. Hizmetkârlar ve öğretmenle ilişkiler, Nikolay’ın sevgi ihtiyacının toplumsal hiyerarşiyle nasıl iç içe geçtiğini açığa çıkarır. Moskova’daki salon hayatı ise çocuğun doğal davranış ile başkalarını etkileme arzusu arasında bölünmesini hızlandırır. Buna rağmen duyusal ayrıntılar ve aile bağları, kaybedilen zamanın yoğunluğunu korur. Yetişkin anlatıcı geçmişteki benliğine hem yakınlık hem eleştirel mesafe duyar; bu çift bakış, hatırayı saf bir otobiyografiden psikolojik incelemeye taşır. Annenin kaybı, daha önce geçici görünen utanç ve kıskançlık anlarını kalıcı bir dönemin sonuyla ilişkilendirir. Üçlemenin ilk kitabı, büyümeyi yeni bilgi kazanmanın yanında kendi duygularına yabancılaşma ve onları yeniden yorumlama süreci olarak kurar.