Beyaz Geceler - Uysal Kız

Fyodor Dostoyevski’nin Beyaz Geceler - Uysal Kız kitabı, yalnızlık ve karşılıksız yakınlık duygusunu iki ayrı anlatıcının deneyimi üzerinden bir araya getirir. Beyaz Geceler’de Petersburg sokaklarında yaşayan isimsiz Hayalperest, Nastenka’yla tanışır ve onun başka bir erkeği beklediğini öğrendiği halde birkaç gece boyunca umutlarına eşlik eder. Uysal Kız’da ise genç eşini kaybeden bir rehinci, bedeninin yanında kesintili bir monolog kurarak evliliklerindeki sessizliği ve kendi davranışlarını açıklamaya çalışır.

İki öykü de bir erkeğin kendi anlatısını merkez alır, ancak bu merkeziliği güvenilir bir hakikat olarak onaylamaz. Hayalperest sevdiği kişiyi düşlerinin içine yerleştirirken rehinci karısını “uysal” bir imgeye indirger; Nastenka ile genç eşin seçimleri erkeklerin kurduğu açıklamaları bozar. Her iki anlatıcının da kendisini hikâyesinin ahlaki merkezi sayması, yakınlığın karşısındaki kişiyi dinlemekten çok onu kendi ihtiyacına göre yorumlamaya dönüşebileceğini gösterir. Birinci metnin aydınlık Petersburg geceleri kısa süreli karşılaşmanın açıklığını, ikinci metnin kapalı odası ise sahiplenme ve suskunluğun baskısını yoğunlaştırır. Beyaz Geceler ile Uysal Kız’ın aynı kitapta buluşması, sevgi ile sevilen kişiyi gerçekten görebilme arasındaki farkı iki zıt anlatı ritmiyle ortaya koyar.