Amcamın Rüyası

Fyodor Dostoyevski’nin Amcamın Rüyası novellası, dedikodunun toplumsal iktidara dönüştüğü Mordasov kasabasında geçer. Şehrin nüfuzlu hanımı Mariya Aleksandrovna Moskaleva, yaşlı ve zengin Prens K.’nın gelişiyle kızı Zinaida için hesaplı bir evlilik fırsatı görür. Zina, yoksul bir öğretmene duyduğu eski sevgiyi geride bırakamamış ve kendisine talip olan Pavel Mozglyakov’u reddetmiştir; annesi ise prensin kırılgan hafızasını, çevresindekilerin hırsını ve kasabanın merakını aynı planın parçaları haline getirir. Bir evlilik teklifinin gerçekten yaşanıp yaşanmadığı, prensin bunu rüya sanmaya yöneltilmesiyle toplu bir itibar savaşına dönüşür. Prensin yaşlılığı ve çevresindekilerin onu yönlendirme çabası, komedinin altında rahatsız edici bir istismar ihtimali taşır.

Dostoyevski bu küçük şehir komedisinde tek bir düzenbazı hedeflemekle yetinmez. Ziyaretler, fısıltılar ve ani saf değiştirmeler, herkesin başkasının düşüşünden pay çıkarmaya çalıştığı bir çevre kurar. Mariya’nın dili olayları yönetebilecek kadar güçlüdür; fakat her yeni tanık, anlatının denetimini biraz daha bozar. Zina’nın vicdanı ve bağımsızlık arzusu da planın yalnız maddi değil duygusal bedelini taşır. Amcamın Rüyası’nda gülünçlük, arzular ile insanların kendileri hakkında korumak istediği saygın görüntü arasındaki uçurum büyüdükçe keskinleşir.