Köylüler

Köylüler, toprağa bağlı yoksul insanların hareket etme ve hayatlarını değiştirme imkânlarının nasıl ekonomik engellerle daraltıldığını gösterir. Bir bölgeden diğerine geçmek için gereken pasaport ücreti bile Fourchon gibi köylüler için ulaşılamazdır. Eski senyörlük düzeninin zorlaması ortadan kalkmış görünse de yoksulluk aynı insanları yine bulundukları yere mıhlar.

Balzac, eşitsizliği soyut rakamlarla değil, zenginleşen tek bir kişiye karşı yoksullaşan kalabalığın sesiyle anlatır. Köylüler toprağı işler, kazar ve gübreler; fakat ürettikleri değer varlıklıların hayatını sürdürür. Aralarından yükselenlerin azlığı ile zengin sınıftan düşenlerin sayısı arasındaki fark, toplumsal hareketliliğin ne kadar sınırlı olduğunu açığa çıkarır.

Romanın merkezindeki soru, hukuki özgürlüğün maddi zorunluluklar değişmeden gerçek bir özgürlük sayılıp sayılamayacağıdır. Köylünün gözünde eski efendiyle yeni ekonomik düzen farklı adlar taşısa da sonuç aynıdır: Çalışma yükü ve yoksulluk devam eder. Bu durum sınıflar arasında dostluk değil, kalıcı bir düşmanlık üretir. Köylüler, toprağın çevresinde kurulan çıkar çatışmasını açık ve sert bir gerçekçilikle ele alarak zenginlik ile yoksulluğun birbirinden bağımsız olmadığını gösterir.