Düzelti

Thomas Bernhard'ın Düzelti romanı, Roithamer'in hayatının son altı yılını gönülden bağlı olduğu kız kardeşi için matematiksel olarak kusursuzlaştırılmış bir yapı inşa etmeye adamasını anlatır. Ailesinden kalan arazide, ormanın tam merkezine kurduğu “Koni”, mimari bir proje olmanın ötesinde mutlak kusursuzluk arzusunun somut biçimidir. Yapı tamamlandıktan kısa süre sonra Roithamer kendi hayatına son verir. Tamamlanma, yıllarca süren emeğin başarıya ulaşması yerine yaşamın sona erdiği geri dönülmez bir eşiğe dönüşür.

Geriye kâğıt parçalarına yazılmış binlerce sayfa not, çeşitli metinler ve içinden çıkılması güç bir ana taslak kalır. Bu belgeler, Roithamer'in ruhsal bunalımını anlamak için bir bulmacanın parçalarıdır. İsimsiz ben-anlatıcı arkadaşının mirasını devralır ve dağınık metinleri çözmeye çalışır. Roithamer'in düşüncesini izlemek, anlatıcıyı hem başkasının zihnine hem de kendi algılarının sınırlarına götürür. Notların düzensizliği, Koni'nin matematiksel kusursuzluğuyla çarpıcı bir karşıtlık oluşturur.

Anlatıcı bir yandan algılarını damıtırken diğer yandan ana taslağı sürekli düzeltmekle uğraşır. “Düzelti” işlemi, metindeki kusurları giderme çabasından kişinin kendi varlığını sorgulamasına doğru genişler. Metni düzeltme çabası, anlatıcının kendi düşüncesini de durmaksızın sınamasına neden olur. Son adımda kendi ruhunu yadsımanın tek mantıklı çözüm olduğu düşüncesine yaklaşması, kusursuzluk arzusunun yapıcı olduğu kadar yıkıcı gücünü de ortaya çıkarır.