Annem Belkıs

Rumeli'de öksüz kalan bir kızın yolculuğu, Annem Belkıs'ta üç ülke ve yaklaşık bir yüzyıl boyunca ilerler. Gündüz Vassaf, annesi Belkıs Halim'in anılarını aile hikâyesiyle toplumsal tarihin kesiştiği bir anlatıya dönüştürür. Osmanlı İmparatorluğu'nun son yıllarında Balkanlar'daki dindar aile hayatı, Türk katliamı öncesindeki gündelik ayrıntılar ve Yunan işgali altındaki Anadolu bu yaşamın ilk tarihsel eşikleridir.

İstanbul'da tek başına yaşayan genç Belkıs, Çamlıca Kız Mektebi'nden Robert Kolej'e, ardından üniversitede felsefe öğrenimine uzanır. Genç Cumhuriyet'e alışmanın güçlükleri; okul hayatındaki beklenmedik yenilikler, şehirdeki kadın-erkek ilişkileri ve gizli polis gölgesiyle birlikte hatırlanır. Kişisel bağımsızlık arayışı, kadının toplumdaki yerinin değişimiyle sürekli iç içedir.

İkinci Dünya Savaşı sırasında Harvard'da erkekler arasındaki tek kadın öğrenci olması, hikâyeyi ABD'ye taşır. Belkıs Halim daha sonra Amerikan akıl hastanelerinde yaklaşık yarım yüzyıl psikolog olarak çalışır. Soğuk Savaş döneminin Ankara ve Moskova gözlemleri de bireysel belleği uluslararası siyasetle buluşturur. Vassaf'ın annesiyle paylaştıklarını tarihle yan yana getiren yaklaşımı, büyük dönüşümleri resmî kronolojiden çok evlerin, okulların, meslek hayatının ve bir kadının gündelik cesaretinin içinden okur.