Ustadır Arı

Yaşar Kemal’in Ustadır Arı kitabı, gazete ve dergilerde yayımlanan yazılarla çeşitli konuşmaları bir araya getiren toplumcu bir düzyazı derlemesidir. Anadolu’nun yoksulluğu, doğanın tahribi, sanatın sorumluluğu ve baskı karşısında insan onuru, farklı tarihlerde kaleme alınmış parçaları birbirine bağlayan ana meselelerdir. Yazarın tanıklığı, edebiyat ile yurttaşlık bilincini aynı zeminde buluşturur.

Metinlerde köylülerin, işçilerin, çocukların ve yerinden edilen insanların hayatları soyut toplumsal kategorilere dönüşmez. Yaşar Kemal, sahadan gelen gözlemleri ve konuşma dilinin canlılığını kullanarak adaletsizliğin gündelik biçimlerini kaydeder. Şiddet, sansür ve korku karşısında söz söylemenin gerekliliği; kültürün, dilin ve doğanın korunmasıyla birlikte düşünülür.

Birlikte okunduğunda bu parçalar, yalnız geçmiş dönemlerin karanlığını belgeleyen bir arşiv oluşturmaz. Yaşar Kemal’in gerçekçi bakışı, insanın direnme ve dayanışma kapasitesine duyduğu inançla dengelenir. Yazarın romanlarındaki geniş insan ve doğa duyarlığının deneme ve konuşmalarda nasıl açık bir düşünce çizgisine dönüştüğü görülür; bu bağ, edebî serüveninin güçlü bir tamamlayıcısını oluşturur. Farklı tarihlerdeki parçalar, ortak etik kaygılar sayesinde dağılmadan ilerler. Ses tonu da korunur.