Karakter Asinmasi Yeni Kapitalizmde Isin Kisilik Üzerindeki Etkileri

Richard Sennett’ın Karakter Aşınması: Yeni Kapitalizmde İşin Kişilik Üzerindeki Etkileri kitabı, esnek çalışma düzeninin insanların uzun vadeli amaç, sadakat ve güven duygusunu nasıl zorladığını inceler. Sennett, önceki çalışmasındaki kapıcı Enrico ile onun danışman oğlu Rico’nun hayatlarını karşılaştırır: biri sınırlı ama okunabilir bir emek çizgisi kurarken diğeri sürekli taşınan, proje değiştiren ve risk yönetmek zorunda kalan bir kariyerde başarıya ulaşır. Buna rağmen Rico, işte ödüllendirilen kısa vadeli uyumun aile yaşamında aktarmak istediği bağlılık ve sorumluluk değerlerini aşındırdığını hisseder.

Sennett, IBM’den çıkarılan yöneticilerden yüksek teknolojili bir fırındaki işçilere uzanan görüşmelerle bu çatışmayı genişletir. “Esneklik” her zaman özgürlük getirmez; kurumların yükümlülükten kaçınmasını kolaylaştırırken çalışanlardan belirsizliği kişisel başarısızlık gibi taşımalarını isteyebilir. Karakter Aşınması nostaljik biçimde eski çalışma hayatını kusursuz saymaz. Asıl eleştirisi, insanların deneyimlerini süreklilik içinde anlatabilecekleri zaman ve topluluk bağlarının zayıflamasınadır. Sennett bu çözümlemeyle ekonomik örgütlenmenin karakteri özel bir ahlak meselesi değil, ortak yaşamın temel koşulu hâline getirdiğini gösterir. Bu anlatılar, kariyer hareketliliğinin yalnız ekonomik bir uyum olmadığını; insanın geçmişiyle geleceği arasında tutarlı bir yaşam öyküsü kurma kapasitesini de belirlediğini gösterir.