Gökyüzünde Nehirler Var

Üç farklı çağın insanlarını suyun dolaşımıyla buluşturan Gökyüzünde Nehirler Var'da Elif Şafak, 1840 Londra'sında Arthur'u, 2014'te Ezidi kızı Narin'i ve 2018 Londra'sında hidrolog Zaleekhah'ı izler. Arthur'un antik Ninova'ya ve Gılgamış tabletlerine uzanan merakı, Narin'in Hasankeyf'ten Lalish'e yönelen yolculuğu ve Zaleekhah'ın kişisel kırılma döneminde Thames kıyısına çekilişi ayrı hikâyeler olarak başlar. Nehirler, yağmur ve insan bedenindeki su, bu uzak yaşamlar arasında maddi bir süreklilik kurar. Her zaman hattı, suyun hem hayat taşıyan hem de yerleşimleri, metinleri ve anıları tehdit eden yönünü başka bir ölçekte gösterir.

Şafak tarihsel yıkım, göç, kültürel miras ve ekolojik kaybı tek bir kahramanın çizgisine indirmek yerine birbirine yankı veren zaman katmanlarıyla işler. Gılgamış anlatısı geçmişten kalan sabit bir simge değil, her kuşağın kayıp ve aidiyet sorularını yeniden kurduğu bir hafıza alanına dönüşür. Arkeoloji ile çağdaş hidroloji arasındaki mesafe, bilginin de su gibi el değiştiren ve yeniden yorumlanan bir miras olduğunu düşündürür. Diller, tabletler ve nehir kıyıları arasında taşınan izler, tarihsel bilginin kırılganlığını kişisel hafızanın kırılganlığıyla yan yana getirir. Romanın geniş yapısı, suyun hiçbir sınırda kalmaması fikrini insan hikâyelerine taşır; kişisel acılar ile şehirlerin ve toplulukların uğradığı kayıplar aynı dolaşım içinde görünür olur.