Bengisu@avbengisu· 10ay🇹🇷
"Bir hatayı daha büyük bir hatayla düzeltmeye kalkışmak o hatadan daha korkunç neticelere yol açar."
8
Toplumsal önyargıyı bir eğitim ve dönüşüm tartışmasına açan Ahmet Mithat'ın Çingene'si, Osmanlı anlatısında Roman kimliğinin nasıl kurulduğunu sorgulayan erken metinlerden biridir. Letâif-i Rivâyât dizisi içinde yayımlanan eser, dönemin kalıplaşmış yargılarını karakterler ve konuşmalar üzerinden sahneye taşır. Anlatının merkezindeki ilişki, kökenin insanın yeteneklerini ve toplumsal değerini belirleyip belirlemediği sorusunu gündelik hayatın sınavlarıyla karşılaştırır. Bu anlatı düzeninde ırkçı kabuller, yalnızca dışarıdan eleştirilen fikirler değil, davranışları ve duygusal bağları yöneten bir toplumsal kuvvet olarak görünür.
Ahmet Mithat'ın öğretici anlatıcı tavrı, bugünün okuru için hem metnin eleştirel yönünü hem de on dokuzuncu yüzyılın sınırlılıklarını birlikte izlemeyi gerektirir. Eğitim ve çevrenin dönüştürücü gücü savunulurken Roman topluluğu üzerine kullanılan kategoriler çağının hiyerarşik bakışından bütünüyle kurtulmaz. Bu gerilim, eseri basit bir hoşgörü bildirisine indirgemeyi engeller. Çingene, eşitlik fikrini anlatının sınavına sokarken önyargının yalnız bilgisizlikten değil, sınıf, itibar ve evlilik düzeninden de beslendiğini düşündürür. Metnin tarihsel önemi, kusursuz bir çözüm sunmasından çok ayrımcılık meselesini erken Osmanlı-Türkçe kurgu alanında açıkça tartışmaya açması ve kendi dilindeki çelişkileri de incelemeye elverişli kılmasıdır.
Bookspace topluluğundan 3 gönderi
"Bir hatayı daha büyük bir hatayla düzeltmeye kalkışmak o hatadan daha korkunç neticelere yol açar."
Bir hatayı daha büyük bir hatayla düzeltmeye kalkışmak o hatadan daha korkunç neticelere yol açar.
Dünyanın hali böyledir. İnsan bir şeyde iyilik görmeye çalışırsa mutlaka görülecek fenalıkları görmezlikten gelerek gözleri hep iyilikleri göreceği gibi, şayet bir şeyde fenalık bulmaya çalışacak olursa o şeydeki iyiliklerin hiçbirisini göremez.
Uygulamada oku
Alıntıla, işaretle, okuduklarını paylaş
