Ahmet Mithat

Ahmet Mithat Efendi (1844–1912), Tanzimat döneminde romanı, gazeteciliği ve yayıncılığı geniş bir okur topluluğuna bilgi ulaştırma amacıyla birleştiren Osmanlı yazarıdır. Felâtun Bey ile Râkım Efendi, Batılılaşmayı gösterişe indirgeyen Felâtun ile çalışmayı ve seçici uyarlamayı temsil eden Râkım'ı karşı karşıya getirir. Müşahedat, gözlem fikrini romanın kuruluşuna taşırken anlatıcının metne müdahil sesini özellikle görünür kılar. Dürdâne Hanım ve Çingene, merak, şehir hayatı ve toplumsal görünüş çevresinde hızlı olay örgüleri kurar. Fatma Aliye Hanım Yahut Bir Muharrire-i Osmaniyenin Neşeti ise bir kadın yazarın edebî doğuşunu kayda geçirir. Ahmet Mithat'ın öğretici yönü, okurla konuşan mizahlı anlatıcıdan ayrı değildir; Felâtun Bey ile Râkım Efendi bu yöntemin en açık, Müşahedat ise en özdüşünümsel örneklerinden biridir.