Klasik Aşk Romanlarından İlişki Dersleri

Klasik aşk romanlarını çoğu zaman tozlu, abartılı, 'o zamanlar öyleymiş işte' diye bir kenara koyarız. Oysa bu kitaplar yüzyıllardır ayakta, çünkü anlattıkları insan hâli hiç değişmedi. Mektupların ya da baloların yerini mesajlaşma uygulamaları aldı belki ama kıskançlık, gurur, yanlış anlama ve hep bir adım geç kalan itiraflar bugün de her ilişkinin içinde dolaşıyor.

Bu romanlar sana asla 'şöyle sev' demez; kahramanlarının hatalarını gözünün önüne öyle bir serer ki, 'ben de aynısını yapıyor muyum acaba' diye durup düşünürsün. İşte en sevilen klasik aşk romanlarının, bugünün ilişkilerine sessizce fısıldadığı dersler ve her birinin bugüne düşen gölgesi.

İlk izlenimler yalan söyleyebilir: Gurur ve Önyargı

Jane Austen'ın başyapıtında Elizabeth, Bay Darcy'yi ilk gördüğünde kibirli ve soğuk bulur; Darcy de onu baştan küçümser. Roman boyunca ikisi de ne kadar yanıldığını, karşısındakini aceleyle kurulmuş bir ilk izlenime hapsettiğini fark eder. Ders açık: birini ilk beş dakikada bir kutuya koymak kolaydır, ama insanlar o kutuya sığmaz. Bazen sevgi, tam da önyargılarını bir kenara bırakıp ikinci bir şans vermeye cesaret ettiğinde başlar.

Takıntıyı aşk sanma: Uğultulu Tepeler

Emily Brontë'nin tek romanı, Heathcliff ile Catherine'in yıkıcı, saplantılı ilişkisini anlatır. Çoğu insan bunu 'büyük ve tutkulu aşk' diye anar, ama roman aslında baştan sona bir uyarıdır: sahiplenme, intikam ve birbirini tüketme aşk değildir. Uğultulu Tepeler bize gösterir ki karşındakini de seni de mutsuz eden bir bağ, ne kadar yoğun ve çekici görünürse görünsün sağlıklı değildir. Bir ilişkideki yoğunluk, o ilişkinin iyi olduğu anlamına gelmez.

Söylenmeyen söz en büyük engeldir: Çalıkuşu

Reşat Nuri Güntekin'in Feride'si, sevdiği Kâmran'la ilgili bir yanlış anlama yüzünden gururuna yenilir ve kendini Anadolu'nun yollarına vurur. Koca bir roman boyunca birbirini seven iki insan, sırf konuşmadıkları, açıklamadıkları için yıllarca ayrı kalır. Ders bugüne birebir uyar: açıklığa kavuşturulmayan bir kıskançlık ya da dile getirilmeyen bir kırgınlık, koca bir aşkı sessizce rehin alabilir. Çoğu zaman tek bir dürüst konuşma, sayfalarca sürecek acıyı baştan önler.

Eşitlik olmadan aşk ayakta kalmaz: Jane Eyre

Charlotte Brontë'nin Jane'i, sevdiği adama derinden bağlıdır ama kendi onurundan ve ilkelerinden vazgeçmeyi kesinlikle reddeder; ancak ilişki gerçekten eşit ve dürüst bir zemine oturduğunda ona geri döner. Jane Eyre, romantizmin en güçlü derslerinden birini verir: sevgi, birinin diğerinde erimesi değil, iki bütün insanın omuz omuza durmasıdır. Kendini küçülterek, sesini kısarak sürdürülen hiçbir ilişki uzun vadede kimseyi mutlu etmez.

Kaçmak ilişkiyi kurtarmaz: Anna Karenina

Tolstoy'un Anna'sı, mutsuz evliliğinden tutkulu bir aşka kaçar; ama yanına, çözmediği bütün korkularını, kıskançlıklarını ve huzursuzluğunu da götürür. Yeni ilişki, eski sorunları silmez; zamanla onları büyütür, hatta üzerine bir de suçluluk ekler. Roman acı ama sağlam bir gerçeği söyler: bir ilişkiden kaçarak değil, kendinle yüzleşerek iyileşirsin. Yeni bir aşk, ancak çözülmemiş yükleri gerçekten geride bırakabildiğinde temiz bir başlangıç olabilir.

• İlk izlenime fazla güvenme; insanlar tanıdıkça değişir ve derinleşir. (Gurur ve Önyargı)
• Yoğunluğu sağlıkla karıştırma; takıntı ve sahiplenme aşk değildir. (Uğultulu Tepeler)
• Konuşulmayan mesele, iki insanın arasındaki en yüksek duvardır. (Çalıkuşu)
• Eşitlik olmadan sevgi sürmez; kendini silerek sevme. (Jane Eyre)
• Sorunlardan kaçmak değil, onlarla yüzleşmek iyileştirir. (Anna Karenina)

“Klasik aşk romanları bize mutlu sonu değil, mutlu sona giden yolda insanların tam olarak nerede yanıldığını öğretir.”

Bu romanlardan hangisi seni en çok sarstıysa, muhtemelen onun altını senin gibi çizen binlerce kişi daha var. Bookspace'te aynı klasikleri okuyan, aynı satırlarda duraksayan insanlarla karşılaşır; bir romanın tam da ilişkine dokunan o cümlesini paylaşacak birini bulursun.