Felsefeye Yeni Başlayanlar İçin 8 Kitap

Felsefe deyince aklına üniversite sınavı, anlaşılmaz terimler ve tozlu ciltler geliyorsa, bu liste tam sana göre. İyi seçilmiş bir başlangıç kitabı, felsefeyi soğuk bir ders olmaktan çıkarır ve onu tam da olması gereken yere, yani hayatının ortasına koyar. Aşağıdaki sekiz kitap, hiçbir ön bilgi beklemeden seni en büyük sorularla nazikçe tanıştırıyor.

Çoğu insan felsefeden korkar çünkü 'yanlış anlarım' diye düşünür. Oysa felsefede tek bir 'doğru cevap' yoktur; önemli olan bir düşünme biçimini görmek ve kendi fikrini yoklamaktır. Bu yüzden rahat ol: Anlamadığın yer, aptallığının değil, tam da düşünmeye başladığının işaretidir.

Nereden Başlamalı?

Sıralama önemli. Önce merakını diri tutan, hikâye tadındaki kitaplarla başla; büyük sistemlere sonra geçersin. Aşağıdaki liste kabaca kolaydan derine doğru dizildi, ama istersen istediğin yerden de girebilirsin. Amacın filozofların adlarını ezberlemek değil, kendi kafandaki karmaşayı biraz olsun düzene sokmak.

O yüzden okurken not al, altını çiz, hatta kenarına itiraz et. Katıldığın kadar katılmadığın cümlelerin de olması iyiye işaret; demek ki düşünüyorsun. Felsefe okumak bir yarış değildir, burada yavaşlık bir kusur değil, tam tersine bir erdemdir.

Felsefeye Giriş İçin 8 Kitap

• Sofie'nin Dünyası, Jostein Gaarder: Gizemli mektuplar alan bir genç kızın etrafında tüm felsefe tarihini roman gibi anlatır. Ders kitabı gibi değil, bir macera gibi ilerlediği için başlangıç yapmak isteyen için en sevecen kapı.
• Felsefenin Kısa Tarihi, Nigel Warburton: Sokrates'ten günümüze kırk kısa bölüm, her birinde bir düşünür. Sade dili ve derli toplu yapısıyla haritanın tamamını hızlıca görmeni sağlar.
• Kendime Düşünceler, Marcus Aurelius: Bir Roma imparatorunun yalnızca kendisi için tuttuğu notlar. İki bin yıl öncesinden, sakinlik ve sorumluluk üzerine bugün bile işe yarayan öğütler taşır.
• Sokrates'in Savunması, Platon: Kısacık ama sarsıcı bir metin. 'Sorgulanmamış bir hayat yaşamaya değmez' diyen Sokrates'in mahkemedeki duruşuyla felsefenin doğuşuna bizzat tanık olursun.
• Felsefenin Tesellisi, Alain de Botton: Altı büyük filozofu alıp parasızlık, aşk acısı ve yetersizlik gibi gündelik dertlere pratik çözümler arar. Felsefeyi bugünün hayatına bağlayan modern bir giriş.
• Denemeler, Michel de Montaigne: 'Ne biliyorum ki?' diye soran, kendi üzerine dürüstçe kafa yoran bir adamın kısa yazıları. İstediğin sayfadan açıp okuyabildiğin, samimi bir başucu kitabı.
• Mutlu Olma Sanatı, Arthur Schopenhauer: Karamsarlığıyla ünlü filozoftan, beklenmedik biçimde uygulanabilir mutluluk aforizmaları. Hem kısa, hem iğneleyici, hem de şaşırtıcı ölçüde gerçekçi.
• Felsefe Sorunları, Bertrand Russell: 'Şu masa gerçekten var mı?' gibi basit bir sorudan başlayıp bilgi ve gerçeklik tartışmalarına açılır. İnce ama zihin açan, klasik bir giriş metni.

Bu sekizini bitirdiğinde 'giriş' seviyesini çoktan geride bırakmış olacaksın. Buradan Nietzsche, Kant ya da Simone de Beauvoir gibi daha zorlu isimlere geçmek çok daha az korkutucu gelecek; çünkü artık haritayı tanıyorsun ve nereye basacağını biliyorsun.

Felsefe Okurken 3 Küçük Alışkanlık

Birincisi, hızlı bitirme telaşını bırak. Tek bir paragrafı iki, hatta üç kez okumak ayıp değil; asıl mesele sayfa sayısı değil, kafandaki kıvılcım. İyi bir cümle bazen bütün bir bölümden daha değerlidir.

İkincisi, katılmadığın fikirleri de sonuna kadar dinle; çünkü seni en çok onlar büyütür. Üçüncüsü, okuduğunu birine anlat. Anlatabiliyorsan anlamışsındır; kelimeler boğazında düğümleniyorsa, o bölümü utanmadan bir daha aç.

“Felsefe sana hazır cevaplar dağıtmaz; doğru soruyu sormayı öğretir, gerisini zaten kendi hayatın yanıtlar.”

Bir kitabı kapatıp 'ben de hep böyle düşünüyordum ama adını koyamıyordum' dediğin an, felsefeyle gerçek tanışmanı yapmış olursun. İşte o an için, acele etmeden ve keyif alarak oku.