Feridüddin-i Attar

Ferîdüddin Attâr, 12. ve 13. yüzyıllarda Nişabur çevresinde yaşamış Fars şairi ve mutasavvıftır. Hayatına ilişkin bilgiler menkıbelerle karışmış olsa da eczacılık veya ıtriyat işiyle bağlantısı ve tasavvuf edebiyatındaki belirleyici yeri kaynaklarda öne çıkar. Mantıku’t-Tayr, bir hükümdar arayan kuşların Hüdhüd rehberliğinde Simurg’a ulaşmak için çıktıkları yolculuğu anlatır. Kuşların geçtiği vadiler, benliğin arzularından sıyrılma ve hakikati arama sürecinin alegorik duraklarıdır; yolun sonunda arayan ile aranan arasındaki ayrım sorgulanır. Pendnâme adıyla dolaşan öğüt geleneği de Attâr’ın ahlak, nefis terbiyesi ve dünya hayatının geçiciliğiyle ilişkilendirilen etkisini gösterir; ancak bu başlık altındaki bütün metinlerin ona aidiyeti aynı kesinlikte değildir. Attâr’ın şiiri, kısa hikâyeleri daha geniş bir manevi arayışın içine yerleştirir ve sonraki Farsça ile Türkçe tasavvuf edebiyatını derinden etkiler.