Pendname

Feridüddin-i Attar'ın Pendname kitabı, insanlara din, tasavvuf ve ahlak alanlarında öğüt veren köklü nasihatname geleneğinin en tanınmış örneklerinden biridir. Farsça "pend" sözcüğü öğüt ve nasihat, "name" ise kitap anlamına gelir; başlık da eserin amacını doğrudan belirtir. Öğretiler hem manzum hem mensur anlatım yollarıyla aktarılır. Böylece ahlaki ilkeler soyut hükümler hâlinde kalmaz, şiirin ritmi ve düzyazının açıklığı içinde gündelik davranışlarla ilişkilendirilir.

Fars edebiyatındaki pendname geleneği Sasaniler dönemine kadar uzanır. Attar'ın eseri bu uzun çizginin en etkili metinlerinden biri olmuş, farklı yüzyıllarda Türkçeye çevrilmiş ve üzerine şiir ya da düzyazıyla pek çok şerh yazılmıştır. İlk Türkçe tercümelerden biri on altıncı yüzyıl şairi Sabâyî'ye aittir; sonraki çeviri ve açıklamalar kitabın geniş bir okur çevresinde yaşamasını sağlamıştır. Pendname, insanın kendisiyle, başkalarıyla ve manevi sorumluluklarıyla kurduğu ilişkiyi öğütler üzerinden düzenleyen didaktik bir klasik eserdir. Feridüddin-i Attar'ın tasavvufi bakışını erişilebilir bir ahlak diliyle buluşturur ve nasihat edebiyatının tarihsel sürekliliğini gösterir. Öğüdü, düşünce ile davranış arasında bağ kuran bir eğitim biçimi olarak işler.