Kadınların Köleleştirilmesi

John Stuart Mill’in, “bir cinsiyetin digerine olan bagimliligi” uzerine, esi Harriet Taylor Mill ile birlikte gelistirdigi dusuncelerin bir urunu olan ve esinin olumunden sonra kizi Helen Taylor’in destegiyle tamamladigi Kadinlarin Kolelestirilmesi (The Subjection of Women) (1869), yayimlandigi tarihsel baglam icinde, Avrupa’nin geleneksel siyasi, hukuki, ekonomik ve ahlaki sistemi icin hakaret dolu bir saldiri olarak gorulmesine yol acacak kadar radikal savlara sahipti. Yine de, XXI. yuzyilin dunyasi acisindan yazarin uzerinde durdugu meselelerde kadinlarin yasal haklarinin IXX. yuzyila kiyasla genel olarak iyilestirilmis olmasi, elimizdeki metni eskimis (archaic) kilmaz. Tam tersine, kadinlarin erkeklere olan bagimliliginin, dogrudan “zor yasasi”ndan (law of force) kaynaklaniyor olmasindan hareketle modern dunyanin temel nitelikleri icin soz konusu ilkeyi tarihsel bir celiski olarak tahlil eden bu metin, yalnizca siyasal felsefenin ic tartismalari icin bir kaynak olmakla kalmaz; ayni zamanda, “kadin meselesi” hakkinda kaleme alinmis ilk metinlerden biri olma niteliginin yaninda, gunumuzun temel bircok meselesi hakkinda hassas bir Aydinlanmaci felsefe sunar; fakat elimizdeki metin, yazarin siyasal felsefesinin sahip oldugu tum duyarligina ragmen, sonuna kadar elestiriye aciktir. Zira yazar, ait oldugu donemin ve toplumsal sinifin onyargi ve cikarlarindan azade degildir. Mill’in, Hristiyan ahlakinin elestirisi konusundaki sessizligi, aciktan benimsenen oryantalist bir bakis acisiyla gecistirilir. Benzer bir sekilde, “faydacilik” ilkesi ile beraber Aydinlanmaci siyasal felsefenin “ilerlemeci” tarihsel bakis acisi, metnin tum kuramsal yapisini olusturur. Diger taraftan, Mill’in “kadinlarin ozgurlestirilmesi” projesi, aslen “mulkiyet sahibi siniflari” kapsiyor gozukmektedir. Her ne olursa olsun, Mill’in Kadinlarin Kolelestirilmesi adli eserinin gec de olsa Turkceye kazandirilmasi, hem genel olarak siyasal dusunce disiplini hem de ozel olarak kadin meselesi konusunda