Türkiye'nin Maarif Dâvası

Nurettin Topçu, Türkiye'nin Maarif Dâvası'nda toplumsal dönüşümün başlangıç yerini okul olarak belirler. Ona göre her milletin zihniyetinden, örflerinden ve ruh yapısından doğan kendine özgü bir mektebi olmalıdır. Eğitim; yalnız müfredat ve yöntem seçimiyle sınırlanamaz, terbiye ilkelerinden psikolojik temellere ve okul binasının düzenine kadar ortak bir kültür anlayışı taşımalıdır.

Topçu, geçmişte millî mektep işlevi gören medresenin toplumun gelişimini izleyemediğini ve dünya düşüncesiyle bağını kaybederek çöktüğünü savunur. Onun yerine açılan modern okullar da Batı düşüncesinin gelişimini yaratıcı biçimde sürdürememiştir. Parça parça bilgi edinme isteği, insanı evrensel ve ilahî hakikate yönelten bütünlüklü eğitim idealinin yerini tutmaz. Bu nedenle mesele eski kurumları geri getirmek ya da yabancı bir modeli kopyalamak değildir.

Türkiye'nin Maarif Dâvası, eğitimi teknik bir yönetim konusu olmaktan çıkarıp ahlaki ve toplumsal bir dava olarak ele alan denemelerden oluşur. Gerçek okul, hakikati aramayı değerli gören öğretmenler ve öğrenciler yetiştirmelidir. Topçu'nun temel tezi, hakikat aşkı toplumda saygın ve ortak bir harekete dönüşmedikçe millî eğitimin kurulamayacağıdır. Kitap, Türkiye'de eğitim sisteminin amacı ve insan tasavvuru üzerine köklü bir sorgulama sunar.