Türkçülüğün Tarihi

Yusuf Akçura’nın Türkçülüğün Tarihi adlı çalışması, Türk milliyeti düşüncesinin ne zaman ve hangi koşullarda ortaya çıktığı sorusundan hareket eder. Akçura, bu soruya doğrudan bir tarih vermekle yetinmez; önce Türkler, millet ve milliyet kavramlarının nasıl anlaşılması gerektiğini tartışır. Ardından milliyet fikrinin Batı’daki gelişimi ile Türk toplulukları arasındaki seyrini siyasi, toplumsal ve kültürel boyutlarıyla karşılaştırır. Etnografya, filoloji ve tarih alanlarından yararlanan eser, dağınık düşüncelerin nasıl ortak bir bilinç ve zamanla örgütlü bir Türkçülük hareketi hâline geldiğini gösterir. Şinasî, Ziyâ Paşa, Ahmet Cevdet Paşa, İsmail Gaspıralı ve Ziyâ Gökalp gibi isimler yalnızca biyografileriyle değil, yayımladıkları eserler ve içinde yer aldıkları fikir çevreleriyle incelenir. Dergiler, dernekler ve başka toplumsal kuruluşlar da düşüncenin yayılmasını sağlayan araçlar olarak değerlendirilir. Akçura kendi kuşağını ve katkısını da bu tarihsel çerçevenin dışında bırakmaz. Böylece kitap, Türkçülüğü tek bir kişinin buluşu ya da değişmez bir öğreti olarak sunmak yerine farklı bölgelerden gelen fikirlerin, yayınların ve siyasi tecrübelerin kesiştiği bir süreç olarak açıklar. Türkçülüğün Tarihi, modern Türk düşünce tarihinin kavramlarını, aktörlerini ve kurumlarını birlikte anlamak isteyenler için kapsamlı bir incelemedir.