Osmanlı Devletinin Dağılma Devri

Osmanlı Devletinin Dağılma Devri, Yusuf Akçura'nın görkemli bir imparatorluğun çözülüşünü soğukkanlı bir tarihçi disipliniyle izlediği çalışmasıdır. Akçura'ya göre devletlerarası siyasette zayıflayan bir devlet, komşularının merhametini değil iştahını kabartır; kitap bu acımasız denklemi Osmanlı örneğinde adım adım gösterir.

Anlatı, on sekizinci yüzyılın sonlarından itibaren derinleşen kırılmaları katman katman açar. Sömürgeci devletlerin yarımadaya ve payitahta uzanan hesapları, içeride patlak veren isyanlar ve ayaklanmalarla birleşir. Yerel derebeylerin ve ayanlaşan güç odaklarının merkeze karşı fiilî bağımsızlık arayışı, taşradaki otorite boşluğunu büyütür. Aslî görevini unutan Yeniçeri Ocağı'nın devlet iktidarının üzerine çıkışı, bozulan bir ordunun siyaseti nasıl esir aldığının çarpıcı bir örneği olarak işlenir; iktidarın çıkar ağları karşısında gölgeye dönüşmesi bu tablonun son halkasıdır. Akçura olayları kronolojik bir dökümle sıralamakla yetinmez; her kırılmayı devletin karar mekanizmalarındaki çürümeyle ilişkilendirerek okur.

Denge politikasının ve stratejik yönetim geleneğinin iç ve dış tehditler karşısındaki var olma mücadelesini anlatan eser, imparatorluğun son yüzyılını anlamak isteyen okur için yoğun ve öğretici bir çerçeve sunar.