Sokollu Mehmed Paşa (Eski ve Yeni Harflerle)

Ahmet Refik, Sokollu Mehmed Paşa (Eski ve Yeni Harflerle) adlı biyografisinde Osmanlı siyasetinin en etkili sadrazamlarından birinin yükselişini ve yönetim çevresini inceler. Bosna'nın Sokoloviç köyündeki saygın bir aileden devşirilerek Topkapı Sarayı'na getirilen Sokollu Mehmed Paşa, saray eğitiminin ardından devlet kademelerinde ilerler. Kanunî, II. Selim ve III. Murat dönemlerinde yaklaşık on beş yıl sadrazamlık yapması, onu on altıncı yüzyılın süreklilik sağlayan başlıca yöneticilerinden biri haline getirir.

II. Selim devrinin “Sokollular Devri” diye anılabilecek ölçüde aile ve çevre etkisi taşıması kitabın önemli eksenlerindendir. Oğulları Mehmet ve Hasan Paşa'dan Lala Kara Mustafa Paşa ile sırkâtibi Feridun Bey'e uzanan kadro, iktidarın kişisel yetenek kadar güven ilişkileri ve görev ağlarıyla da kurulduğunu gösterir. İstanbul ve Payas'taki hayır eserleri ise siyasi nüfuzun mimari ve toplumsal izlerini tamamlar.

Sokollu'nun 12 Ekim 1579'da öldürülmesine kadar süren hizmeti, yükseliş kadar imparatorluk yönetiminin kırılganlıklarını da düşündürür. İlk kez 1924'te eski harflerle yayımlanan çalışma, yeni harfli metinle birlikte sunularak hem tarih meraklılarına hem Osmanlıca metni karşılaştırmak isteyenlere erişilebilir bir kaynak sağlar.