Saint-Simon ilk sosyolog, ilk sosyalist

Cemil Meriç'in Saint-Simon ilk sosyolog, ilk sosyalist kitabı, yazarın gençlik döneminde sosyalizm düşüncesinin derinliklerine yönelen araştırmasının ürünüdür. Meriç, Saint-Simon'u yalnız bir tarihsel kişi olarak anlatmaz; onun çevresinden on dokuzuncu yüzyılın ilk yarısındaki ütopik sosyalizmin doğuşuna bakar. Dönemin düşünürleri, geleceğe ilişkin derin fikirler kurarken toplumu incelemelerine kendi düşlerini de katan kişiler olarak değerlendirilir.

Çalışma, sosyalist düşüncenin daha sonraki sistemlerle ilişkisini de sorgular. Meriç'e göre Marx, bütün dünyaya yayılan sistemini Proudhon'laşmış bir Saint-Simonculuğu genişleterek oluşturmuştur. Bu yorum, düşünce tarihini birbirinden kopuk adlar dizisi biçiminde değil, kavramların dönüşerek aktarıldığı bir süreklilik içinde ele alır. Saint-Simon'un etkisi, doğrudan izleyicilerinin ötesinde modern sosyalizmin kuruluşuna uzanır. Bu etki, sonraki düşünürlerin kurduğu sistemlerde yeni biçimler kazanır.

Meriç için Saint-Simon'un önemi sosyalizm çığırını açanlardan biri olmasıyla sınırlı değildir. O aynı zamanda bilgi sosyolojisine ışık tutan bir düşünürdür; toplum ile bilgi biçimleri arasındaki ilişkiyi anlamaya katkıda bulunur. Kitap, bir düşünür portresi aracılığıyla ütopya, toplumsal inceleme, sosyalizm ve sosyolojinin ortak köklerini araştıran yoğun bir düşünce tarihi çalışmasıdır.