Prolegomena

Bir Bilim olarak Ortaya Cikabilecek Her Glecek Metafizik Icin Prolegomena Kant'in Ari Usun Elestirisi'nin yayimindan iki yil sonra, 1783'te yayimladigi calismasidir. Kant Prolegomena'yi gercekte anlama guclukleri kapsadigini dusundugu Elestiri'nin bir ozeti olarak tasarlamisti. Basligin anlattigi gibi, Kant Prolegomena'da Metafizigin bir bilim olarak gelistirilebilmesi icin yeni bir temel aradi ve bunu Prolegomena'nin baslica problemi olarak a priori sentetik bilginin nasil olanakli oldugunu gostermeye calisarak yapti. Ve gosteremedi. Bir yandan Metafizigin kacinilmaz oldugunu dusunurken, ote yandan Usun sinirlarinin cizilmesi ve onun Fizigin ya da deneyimin otesine gecmesine izin verilmemesi gerektiginde diretti: Deneyimin guvenilir duyusal topragini asan Us kacinilmaz olarak celiskilere dusuyordu. Celiski anlak icin dayanilmazdir, ve yadsinmalidir. Diyalektik Kant'in bakis acisi icin yalnizca bir yanilsama mantigi oldugu icin, daha iyisi, celiski gibi birsey hic olmamalidir. Ozdeslik daha iyidir, cunku A = A der ve degisimi, olusumu, gelisimi vb. olanaksizlastiran bir tutuculugu salik verir. Kant, hic kuskusuz Leibniz'i izleyerek, ozdeslik ilkesinin analitik yargilarin karakterini belirledigini kabul eder, cunku analitik yargilar oznenin yuklemde kapsanmasi anlaminda yalnizca ozdeslik ilkesine altgudumludur ve yanlis ya da celiskili olmalari olanaksizdir. Boylece bilgi tek-yanli bir onerme problemine, ve gerceklik bir dogruluk sorununa indirgenirken, pozitivist-analitik felsefe Kant'in felsefesinin hic olmazsa bir bolumunde duygudas bir ton bulur. Ama Kant analitigin kendinde sentetik de oldugunu, ya da sentetigi vazgecilmez onculu olarak olmak zorunda oldugunu gozden kacirarak a priori sentetik yargilar dedigi ikinci bir onerme ya da yargi turunu ileri surer. Bu onermeler ozdeslik ilkesi uzerine dayanmazlar cunku ozneleri onda a priori kapsanmayan ve ancak deneyim, gozlem vb. yoluyla ona eklenen yabanci yuklemler ile baglidir. Kant'in Metafizigi kurtarma cabalari