Bireyin iç dünyasını siyasal düzenin dışında düşünmeyen Serol Teber'in Politik-Psikoloji Notları kitabı, iktidar ilişkilerinin duygu, davranış ve beklentiler üzerindeki etkisini disiplinler arası bir çerçevede inceler. Psikoloji, psikiyatri, sosyoloji ve siyaset kuramından yararlanan Teber, politik psikolojiyi liderlerin kişiliğini açıklayan dar bir alana indirgemez. Ekonomik ve toplumsal yapıların, insanların kendilerini algılama biçimlerini ve kabul edilebilir saydıkları yaşam sınırlarını nasıl ürettiğini sorgular. Kitle içinde bütünleşme, uyum ve denetim kavramları, modern insanın özgürlük duygusuyla birlikte ele alınır.
Kitabın düşünsel hattında yabancılaşma, hiçleşme ve umutsuzluk kişisel zayıflıklar değil, tarihsel koşulların ruhsal sonuçları olarak belirir. Teber'in Frankfurt Okulu'yla kurduğu yakınlık, kültür ve ideolojinin gündelik hayatta nasıl içselleştirildiğini tartışmasına imkân verir; ancak çalışma aynı zamanda bu karamsar çerçevenin sınırlarını da belirginleştirir. Politik-Psikoloji Notları'nın temel katkısı, siyasal olanı kurumların kararlarından ibaret saymayıp kişinin korkularına, arzularına ve geleceğe ilişkin tasavvuruna kadar genişletmesidir. Böylece toplumsal değişimi doğru anlamak, insanların ne yaptığının yanında hangi koşullarda neyi mümkün görebildiğini de incelemeyi gerektirir.
Bookspace topluluğundan 4 gönderi
Aydınlanmanın mantığı, rasyonalizasyonu meşrulaştırmış; insan bir anlamda, rasyonel düşünmek ve rasyonel hareket etmek zorunda bırakılmıştır… rasyonalizm, evrensel bir düşünce ve hareket etme yöntemi olunca, insan-insan ve insan-doğa ilişkilerinde 'doğal' bir eşitsizlik ve gene (Sosyaldarwinist) 'doğal' bir ayıklanma hakkı ortaya çıkmaya başlamıştır…
Psikanaliz, haklı olarak bilinçdışına etkide bulunmuş, kök salmış olayları irdelemede toplumbilimlerinden (sosyolojiden) çok, mitolojinin, tarihsel kişilerin, edebiyat vediğer sanat yapıtlarının yardımına başvurmuştur. Freud, gene haklı nedenlerden dolayı bireyin politik otorite ile olan çatışmasını (ya da uyuşmasını), "erkek" bir psikoloji anlayışla, baba-oğul çelişkisine-çatışmasına indirgemiş; birey psikolojisini zaman-mekan boyutlarından soyutlamış;olayı, ana-baba-çocuklar düzeyinde bir "aile içi sorun" olarak tartışmaya sunmuştur.Bu durumda bilinçdışının sorunlarını çözümlemeyi(bilinçdışını deşifre etmeyi) kendine araştırma konusu alan psikanaliz, bir anlamda -hiç de hak etmediği halde-tarihsel, zamansal ve mekânsal boyutları olmayan bir bilimsel disiplin konumuna getirilmiştir. Burada, tarihsel-toplumsal devinimler, mitolojilerin bir tür baba-oğulmücadeleleri içinde soğurulmuş ve reel politikalar da, anlaşılması zor ve garip bir anti-politik-psikoloji içinde nötralize edilmiştir
Oldukça kestirme bir tanımlama denemesiyle, politik-psikoloji, hangi tür toplumsal-ekonomik formasyondan olursa olsun, egemen-resmi devlet ideolojilerinin (merkezi bürokrasilerin, organize edilmiş komplekslerin, kartel pıhtılarının politikalarının) birey psikolojisine yansıma biçimlerini, birey psikolojisini ne tür etkileyip, deforme ve hatta tahrip etmesini tartışır; ya da gene bir başka türlü söylemeyle, resmi (ya da özel) ideolojileri yansıtan birey psikolojisini de eleştirel bakışla gözlem konusu yapar...
(Horkheimer, otoriter karakter) Uzlaşımsal değerlere kör bir bağlanma ya da teslimiyet; otorite karşısında kör bir itaat ve hemen yanı sıra, muhaliflere ve grubun dışındakilere karşı kör bir nefret ve husumet; kendi içindeki duyguların ve düşüncelerin ne olduğunu yoklamadan kaçınmak; katı stereotipleşmiş bir düşünce tarzı; insanüstü varlıklara inanma ve bel bağlama eğitimi; insan doğasının yarı-ahlakçı ve yarı-alaycı bir tutumla horlanıp bastırılması; kendi içindekini dıştaki nesnelere yansıtma.
“Oldukça kestirme bir tanımlama denemesiyle, politik-psikoloji, hangi tür toplumsal-ekonomik formasyondan olursa olsun, egemen-resmi devlet ideolojilerinin (merkezi bürokrasilerin, organize edilmiş komplekslerin, kartel…”
Uygulamada oku
Alıntıla, işaretle, okuduklarını paylaş
