Işık Doğudan Gelir

Cemil Meriç'in Işık Doğudan Gelir kitabı, belirli bir siyasi, felsefi ya da dogmatik inancın sınırlarına kapanmadan farklı medeniyetlere yönelen geniş bir düşünce yolculuğu sunar. Meriç'in başka milletlere, fikirlere, düşünme ve duyma biçimlerine duyduğu güçlü merak, metinleri birbirine bağlayan temel harekettir. Doğu ile Batı, birbirini dışlayan iki kapalı dünya olarak değil karşılaştırma ve keşif alanları olarak ele alınır.

Yolculuk, medeniyetlerin “defter-i amali” sayılan ansiklopedilerden İslam'ın kozmolojik öğretilerine; İbrani edebiyatından Kitab-ı Mukaddes'e uzanır. Herbelot'nun Doğu Kütüphanesi ve oryantalizmin açtığı yeni medeniyet dünyaları incelenir. Michelet'nin İnsanlığın Kitab-ı Mukaddesi ile Schuré'nin Doğu Mabetleri çalışmaları, farklı kültürlerin kendilerini ve başkalarını nasıl anlattığı sorusuna katılır.

Erasmus'un Cinnete Methiye'si düşünce güzergâhını akıldan cinnete taşırken hermetizm ve İbn Haldun başka kavramsal duraklar oluşturur. Meriç bu isimleri kuru bir bilgi sıralaması için kullanmaz; düşüncenin sınırlarını genişleten karşılaşmalar kurar. Ortaya çıkan eser, ansiklopedik merak ile kişisel yorum gücünü birleştirerek medeniyetler, metinler ve fikirler arasında kanatlanan çok yönlü bir düşünce serüveni sunar.