İdeal Devlet (El-Medînetü'l-Fâzıla)

Fârâbî'nin son eseri olan İdeal Devlet (El-Medînetü'l-Fâzıla), metafizik ile siyaset felsefesini tek bir düzen içinde birleştirir. Düşünce, İlk Var Olan'ın niteliklerinden başlar; diğer varlıkların nasıl meydana geldiğini ve aralarındaki dereceleri inceler. Evrenin hiyerarşik yapısı, insan bedeni ve toplum düzeni arasında kurulan benzerliklerle açıklanır.

Şehir, birbirine bağlı organlar gibi işleyen bir bütün olarak düşünülür. Bu yapıyı yönetecek kişinin hangi niteliklere sahip olması gerektiği, ideal toplumun kurumların yanı sıra ahlaki ve zihinsel yetkinlikle kurulacağını gösterir. Fârâbî farklı şehir ve toplum türlerini karşılaştırır; her birinin güçlü ve zayıf yanlarını değerlendirir. Bu çerçevede siyaset, varlık anlayışından bağımsız bir yönetim tekniğini aşar ve insanın iyi yaşama, yetkinleşme amacıyla ilişkili bir alan haline gelir.

Aristoteles ve Platon'un felsefelerini İslam düşüncesiyle bağdaştırmaya çalışan Fârâbî, mantık, metafizik, zihin ve toplum üzerine birikimini bu kitapta toplar. Klasik İslam felsefesi, erdemli şehir düşüncesi ve yönetici nitelikleriyle ilgilenen okurlar için eser; birey, beden, toplum ve evren arasındaki bağı sistemli biçimde kuran temel bir kaynak sunar.