Gazi Mustafa Kemal Atatürk

İlber Ortaylı, Gazi Mustafa Kemal Atatürk biyografisine 1880’liler kuşağını, Balkan coğrafyasını ve Mustafa Kemal’in aile kökenlerini ele alarak başlar. Askerî eğitim, Manastır yılları, milliyetçilik hareketleri, İttihat ve Terakki çevresi, II. Abdülhamid dönemi, Enver Paşa, Ziya Gökalp, Trablusgarp, Balkan Savaşları ve Sofya yılları; liderliğinin oluştuğu tarihsel zemini kurar. Bu başlangıç, kişisel gelişimi imparatorluğun son dönemindeki siyasal ve toplumsal dönüşümlerle birlikte okumayı sağlar.

Birinci Dünya Savaşı’nın sekiz cephesindeki mücadele, Çanakkale ve Kutü’l-Amare zaferleri, Mondros, Vahideddin dönemi ve Sevr’in yarattığı tehdit anlatının sonraki aşamasını oluşturur. Ortaylı, sivillerle askerlerin büyük bir yenilginin ardından başlattığı direnişi Milli Mücadele’nin ayrıntıları içinde izler. 23 Nisan 1920, İnönü Muharebeleri, Lozan Konferansı ve Büyük Taarruz, Cumhuriyet’e giden yolun dönüm noktaları olarak değerlendirilir. Bu olaylar bağımsızlık mücadelesinin siyasal ve askerî sürekliliğini açıklar.

Cumhuriyet sonrasında saltanat ve hilafet tartışmaları, mübadele, Osmanlı borçları, Musul, On İki Ada ve inkılaplar ele alınır. Biyografi, siyasal ve askerî olayların yanında Atatürk’ün kişisel özelliklerine, dünyada ve toplumsal hafızada bıraktığı derin ve kalıcı izlere de yönelir. Ortaylı, modern Türkiye’nin kurucusunu kendi kuşağı ve çağının şartları içinde değerlendirerek yaşamının farklı yönlerini bir araya getiren kapsamlı bir rehber sunar.