Fîhi Mâ Fîh

Fîhi Mâ Fîh, kelime anlamı olarak İçindeki İçindedir, içinde her şey var, her şey ondadır gibi manalara gelmektedir. Eser, Hz. Mevlâna'nın çeşitli meclislerde yaptığı sohbetlerin ve kendisine sorulan sorulara verdiciği cevapların, oğlu Sultan Veled tarafından toplanmasıyla meydana gelmiştir. 71 bölümden oluşmaktadır. Bu bölümlerden bir kısmı, Selçuklu Veziri Süleyman Pervane’ye hitaben kaleme alınmıştır. Eserde bazı siyasî olaylara da temas edilmesi yönünden, aynı zamanda tarihî bir kaynak olarak da kabul edilmektedir. Yine Hz. Mevlâna'nın yaşadığı devrini fikir ve düşünce hayatını, Mevlâna Hazretleri'nin olaylara, insanlara ve dine bakış açısını bu eserde okumak mümkündür. Hz. Mevlâna, Fîhi Mâ Fîh'de; sözün düşünceden doğduğunu, hatta düşüncenin sözden ibaret olduğunu, dinlerin hepsinin gaye bakımından bir olduğunu, insanın üstünlüğünü ve bu üstünlüğü elde etmek için derdin, aşkın ve hevesin gerekliliğini, ibadetten maksadın kulluk olduğunu, temiz düşüncenin önemini, dostlukla düşmanlığın ikilikten ibaret bulunduğu ve ikisinden de öte bir âlemin varlığı gibi konulara ve insanı insan yapan pek çok meseleye sembolik, çarpıcı örnekler vererek değinir. Şu âlemin bedenine, canın ne olduğunu gösterelim. Gaflet içinde kalan, Hakk’ın sanatını, yaratma gücünü göremeyen gözleri aydınlatalım. Biz dünyaya bunun için gelmişiz, der Mevlâna Celâleddin-i Rûmî ve her sözü, sohbeti gaflet içinde kalanlara Hakk'ın sanatını, yaratma gücünü -dinleyicinin ve okuyucunun anlama istidadınca- gösterir mahiyettedir.