Elifin Öküzü ya da Sürprizler Kitabı

Gündelik dilde sıradan görünen sözcükler, Elifin Öküzü, ya da, Sürprizler Kitabı'nda binlerce yıllık beklenmedik bağlantıların kapısını açar. Sevan Nişanyan, bini aşkın kelimenin birbiriyle ilişkisini akıcı bir anlatımla izler. Türkçenin yazılı geçmişi yaklaşık 1300 yıla uzansa da bugün kullanılan bazı kelimelerin kökenleri çok daha eski kültür ve dillere dayanır. Kitabın “sürpriz” yapısı, tanıdık bir sözcüğün okuru farklı bir coğrafyaya ya da tarih dönemine götürmesiyle kurulur.

Üvendire ve evlek gibi Anadolu kelimelerinin Homeros destanlarında görülen eski biçimleri, dilin kültürler arasında taşıdığı izleri gösterir. “Aferin”in Zerdüşt dininin kutsal metinlerindeki “seni kutsuyorum” anlamıyla bağlantısı, bugünkü kullanımın ardındaki anlam değişimini açar. “Seks” sözcüğünün Roma'nın erken dönemindeki toplumsal ayrımlara, “elif” adının ise Fenike alfabesinin ilk harfine uzanması başka örnekler sunar. Nişanyan, etimolojiyi kuru bir sözlük listesi olmaktan çıkarıp kelimelerin birbirine değdiği tarihsel bir yolculuğa dönüştürür. Eser, Türkçenin söz varlığını eski uygarlıklar ve dillerle kurduğu ilişkiler üzerinden keşfetmek isteyenler için merak uyandırıcı bir dil tarihi çalışmasıdır.