Doğu'nun ve Batı'nın Efendisi Fâtih Sultan Mehmed

İlber Ortaylı'nın Doğu'nun ve Batı'nın Efendisi Fâtih Sultan Mehmed kitabı, hükümdarın yaşamını askerî, siyasi, idari ve entelektüel yönleriyle ele alan kapsamlı bir biyografidir. Anlatı II. Murad'ın Varna Muharebesi, İtalyan şehir devletleriyle ilişkiler ve Çandarlı ailesinin yükselişi gibi icraatlarıyla başlar. Bu zemin, genç yaşta ikinci kez tahta çıkan Fâtih'in devraldığı dünyayı açıklar.

Biyografi, büyük fethin hazırlıklarını, kuşatma stratejisini ve İstanbul'un alınışını ayrıntılandırır. Fâtih'in kısa ömrüne sığdırdığı yirmi bir seferle Osmanlı topraklarını iki kattan fazla büyütmesi; saray hayatı, Enderun teşkilatı, kanunnameler ve yönetim anlayışıyla birlikte değerlendirilir. Balkanlar ve İtalya'ya uzanan politikalar, hükümdarın Avrupa ile Doğu üzerindeki etkisini aynı çerçevede gösterir.

Ani ölümün ardından başlayan Bayezid-Cem çekişmesi, veraset sisteminin biçimlenmesi ve Pax Ottomana'nın temelleri de çalışmanın sonraki halkalarıdır. Ortaylı, Fâtih'i sanatla ilgilenen, Arapça, Farsça, İtalyanca ve Yunanca bilen bir Rönesans hükümdarı olarak inceler. Fetih ile Rönesans'ın kesişimi, yerli ve yabancı yazarların bakışlarıyla birlikte ele alınarak efsanenin ardındaki çağ kurucu devlet adamının çok yönlü portresi oluşturulur.