Yusuf Atılgan’ın Aylak Adam romanı, kalabalık İstanbul’un ortasında kendine sahici bir bağ ve anlam arayan huzursuz bir bireyin iç dünyasına yaklaşır. Düzenli iş, alışılmış ilişkiler ve toplumun başarı saydığı hayat biçimleri ona yeterli görünmez. Günlerini sokaklarda, sinemalarda ve insanları gözleyerek geçirirken sıradanlığın dışına çıkma isteği ile yalnızlığının ağırlığı arasında gidip gelir.
Romanın merkezindeki kentli aylak, yalnızca çalışmayan biri değildir; çevresindeki davranış kalıplarını sürekli sorgulayan, gerçek sevgiye ve dürüst bir ilişkiye ulaşmak isteyen modern bir yabancıdır. İstanbul, bu arayışın dekoru olmaktan çıkar; kalabalığı, geçici karşılaşmaları ve hızla dağılan yakınlıklarıyla karakterin ruh hâlini yansıtan canlı bir alana dönüşür. Yusuf Atılgan’ın dikkatli gözlemleri, gündelik ayrıntılardan güçlü bir yabancılaşma duygusu üretir.
Bu modern klasik, bireyin aidiyetsizliğini, iletişim güçlüğünü ve sıradan hayata duyduğu direnci kısa ama yoğun bir anlatıyla ele alır. Büyük olaylardan çok bakışlara, düşüncelere ve tekrar eden arayışlara yaslanan eser, kahramanını kolayca idealize etmez. Kendi özgürlüğüyle başkalarına yaklaşma biçimi arasındaki çelişkiler, okuru hem ona yakınlaştırır hem de eleştirel bir mesafede tutar.
Bookspace topluluğundan 42 gönderi
“ Ben, toplumdaki değerlerin ikiyüzlülüğünü, sahteliğini, gülünçlüğünü göreli beri, gülünç olmayan tek tutamağı arıyorum: Gerçek sevgiyi! Bir kadın. Birbirimize yeteceğimiz, benimle birlik düşünen, duyan, seven bir kadın! ''
Ayşe insan resmi yapmazdı. “İnsanlardaki her duygu bir renktir” derdi.
İnsanlardaki her duygu bir renktir.
"Dünyada hepimiz sallantılı, korkuluksuz bir köprüde yürür gibiyiz. Tutunacak bir şey olmadı mı insan yuvarlanır. Tramvaylardaki tutamaklar gibi. Uzanır tutunurlar. Kimi zenginliğine tutunur; kimi müdürlüğüne; kimi işine, sanatına. Çocuklarına tutunanlar vardır. Herkes kendi tutamağının en iyi, en yüksek olduğuna inanır. Gülünçlüğünü fark etmez."
İkinci konuşmamda 'sen' diyemeyeceğim biriyle bir daha konuşmam.
sustu, konuşmak gereksizdi. bundan sonra kimseye ondan söz etmeyecekti. biliyordu; anlamazlardı.
“Kalabalıklar içinde dolaşıp kimseye ait olamamak, yalnızlığın en ağır hâlidir.”
Ben, toplumdali değerlerin ikiyüzlülüğünü, sahteliğini, gülünçlüğünü göreli beri, gülünç olmayan tek tutamağı arıyorum: Gerçek sevgiyi!
“Birden kaldırımlardan taşan kalabalıkta onun da olabileceği aklıma geldi. İçimdeki sıkıntı eridi.”
sustu… konuşmak gereksizdi. bundan sonra kimseye ondan söz etmeyecekti biliyordu; anlamazlardı.
"resim biterse onu ancak ikimiz anlayacağız" ve tabii ki konuşmanın gereksiz görüldüğü anlar için: "biliyordu, anlamazlardı" aylak adam
Geri dönüp yürüdü. Eczaneler onun bulmak istediği kokuyu değil, azap çekenlere DERMAN satarlardı. Onu nerede arayacağını biliyordu.
"Kadınlar, yalnız kalmak için evlenir."
"eve gelirken on paket sigarayla bir deste kibrit aldı. odasının ışığını yaktı. elindekileri karyolanın altına, boş bavula koydu. çevresine bakındı. yoktu. oturma odasını da aradı. orada da yoktu. bunca lüzumsuz eşya vardı da, neden en gereken, bir sigara küllüğü yoktu. kadınlar da böyleydi. dünyada gereğinden çok kadın vardı ama, yalnız bir teki yoktu.
Eve gelirken on paket sigarayla bir deste kibrit aldı. Odanın ışığını yaktı. Elindekileri karyolanın altına, boş bavula koydu. Çevresine bakındı. Yoktu. Oturma odasını da aradı. Orada da yoktu. Bunca lüzumsuz eşya vardı da, neden en gereken, bir sigara küllüğü yoktu. Kadınlar da böyleydi. Dünyada gereğinden çok kadın vardı ama, yalnız bir teki yoktu. Salondaki vazoyu alıp yatağının kıyısına koydu. Işığı söndürdü. Yastığı doğrultup sırtına dayadı. Sigarasını yaktı. Ağaç yaprakları arasından görünen karşı pencere ışıklıydı. Gözlerini oraya dikip üst üste üç sigara içti. Pencere kararınca elimdeki izmariti vazoya bırakıp yattı.
Günlerin adı, sürelerince yaşanılan olayların degerine göre degişebilir. Bugün, şimdilik "paltosunu ilk çkardığı gün"dü, sonra "Güler'i ilk gördüğü gün" olacaktı.
Babam, "-Görürsünüz adam olmayacak bu çocuk, " derdi.Konuşmazdım.Sevinirdim.Babam adamsa ben olmayacaktım.
İnsanları yalan söyledikleri zaman dinlemeyi severim. Olmak istedikleri, olamadıkları kişiyi anlatırlar.
Yoksa her şey ben olmadığım zaman, benim olmadığım yerlerde mi oluyordu?
Kornasını ötekilerden başka öttüren bir şoför, çekici başka ahenkle sallayan bir demirci bile ikinci gün kendi kendini tekrarlıyordu. Yaşamanın amacı alışkanlıktı, rahatlıktı. Çoğunluk çabadan, yenilikten korkuyordu." Yusuf Atılgan, Aylak Adam, 1959, 30.
bütün günlerimiz, sadece akşamı beklemekle geçiyor."
Sustu. Konuşmak gereksizdi. Bundan sonra kimseye ondan söz etmeyecekti. Biliyordu; anlamazlardı.
Kornasını ötekilerden başka öttüren bir şoför, çekicini başka ahenkle sallayan bir demirci bile ikinci gün kendi kendini tekrarlıyordu. Yaşamanın amacı alışkanlıktı, rahatlıktı .Çoğunluk çabadan, yenilikten korkuyordu. Ne kolaydı onlara uymak!
Birden kaldırımlardan taşan kalabalıkta onun da olabileceği aklıma geldi, içimdeki sıkıntı eridi gitti.
“Arkadaşlarla anlaşamıyordum. İnsanların kaçınılmaz ikiyüzlülüğünü görüyordum. Bir gazozluk dostlar!”
“İnsan geçmiş bir olayı kafasından kazıyıp attığını sanıyor. Değil. Tortuya benzer bir kalıntı var.”
“Normal bir insan değil. Korkmuyor musun ondan? -Hayır, seviyorum. Normal insanlardan korkarım ben.”
“Birden kaldırımlardan taşan kalabalıkta onun da olabileceği aklıma geldi. İçimdeki sıkıntı eridi.”
“Sustu. Konuşmak gereksizdi. Bundan sonra kimseye ondan söz etmeyecekti. Biliyordu; anlamazlardı.”
“Yaman adamdı bu dilenci. İnsanların işten dönerken ucuza huzur satın aldıklarını biliyordu.”
Uygulamada oku
Alıntıla, işaretle, okuduklarını paylaş
