Pierre-Joseph Proudhon

Pierre-Joseph Proudhon, Fransız matbaacı, siyasal düşünür ve mutualizm kuramcısıydı. İşçi kökeninden geldi, 1840 tarihli Mülkiyet Nedir? kitabında kendisini anarşist olarak adlandırdı ve “mülkiyet hırsızlıktır” formülüyle gelir getiren egemen mülkiyeti tartışmaya açtı. Bu söz onun bütün düşüncesini tek başına özetlemez: kullanım ve fiilî sahiplik ile başkasının emeğinden ayrıcalıklı gelir sağlayan mülkiyet arasında ayrımlar kurdu. İktisadi Çelişkiler Sistemi ya da Sefaletin Felsefesi, kapitalist ekonomide değer, iş bölümü, rekabet ve tekelleşmenin hem üretici hem yıkıcı yanlarını diyalektik bir dille inceler. Marx'ın Felsefenin Sefaleti kitabı bu esere sert bir yanıttır; iki metin birbirinin yerine geçmez. Proudhon merkezi devlet sosyalizmine karşı işçi birlikleri, karşılıklı kredi ve federalizm önerdi.