Halit Ziya Uşaklıgil

Halit Ziya Uşaklıgil, Servet-i Fünun döneminde modern Türk romanının anlatım ve psikoloji imkânlarını genişleten Türk romancı ve hikâyecidir. Mai ve Siyah, edebî hayalleri ile hayatın maddî koşulları arasında sıkışan Ahmet Cemil üzerinden sanatçı yenilgisini işler. Aşk-ı Memnu, bir konak çevresindeki arzu, evlilik ve toplumsal görünüş çatışmalarını karakterlerin iç dünyalarıyla derinleştirir; Kırık Hayatlar aile düzeninin altında büyüyen ahlâkî ve duygusal kırılmalara yönelir. Sefile, erken dönemindeki gerçekçi gözlemi gösterirken Bir Hikâye-i Sevda kısa anlatıdaki yoğunluğunu açar. Halit Ziya’nın dil ve teknik dönüşümünü izlemek için Mai ve Siyah’ın sanatçı merkezli yapısıyla Aşk-ı Memnu’nun çok kişili psikolojik örgüsünü yan yana okumak açıklayıcıdır; ikisi de bireysel arzuyu dönemin sosyal sınırlarından ayırmaz.