Modernlik ve müphemlik Modernity and ambivalence

Calismalariyla sosyolojinin sinirlarini genisleten, yuzyilin en parlak sosyologlari arasinda sayilan Zygmunt Bauman'in en onemli kitaplarindan birini sunuyoruz: Modernlik ve Muphemlik.Bauman'a gore yaraticilik, muphemlikle yakindan iliskilidir; muphemliginse her zaman modernlikle ikircimli bir iliskisi olmustur. Modern proje bir yandan seyleri adlandirmak, siniflandirmak, duzenlemek ister; bas dusmanlarindan biri bu sinirlari ihlil eden, adlandirmalara direnen, kafa karistiran muphem konumlanislardir; ote yandan donup dolasip muphemligi tam da kendi uretir. Muphemlikse, modern projenin bu "bahcecilik" ozlemleri karsisinda, cesitli stratejiler ureterek hayatta kalmaya calisir; kimi zaman kraldan cok kralci olur, Alman'dan cok Alman olmaya calisan Yahudiler gibi en mulayim olmaya calisirken farkinda bile olmadan duzene karsi bir tehdit olur; Kafka'mn garip bir oykusunde ifadesini bulur; Simmel'in, Freud'un kuramlarinda ve hayatlarinda ortaya cikar... Bir ucu Soykirim'a varabilir, oteki ucuysa modernligin urettigi en yaratici, en zengin edebiyatlara, fikirlere, eserlere... Muphemlik modernligin hem iflasi hem basarisidir. Bauman, anlattigi hikiyenin bir parcasidir ayni zamanda. O, Kizil Ordu saflarinda fasist Almanlara karsi savasmis bir komunistti. Savastan sonra sosyalist utopyanin sadik bir burokrati olarak uzun yillar calisti. Ancak Bauman, modernist toplum projeleri iflas etmeye baslamadan bu projelere olan inancini yitirdi, itirazini dillendirdi. Dolayisiyla ordudan ve Varsova Universitesi'nden atildi; sonra da Polonya'dan goc ederek, Bati Avrupa akademilerinde calismaya ve yazmaya basladi. Bu hayat hikiyesinin izleri kacinilmaz olarak dusunurun yapitlarinda ortaya cikar. Dogu'dan Bati'ya; askerlikten sivillige; modernist sosyalist toplum projesinin neferliginden, Bati akademilerinde dusunce agirlikli bir hayata gecis, dusunurun dusunsel anlamda modernden postmoderne gecisinin paralel izlekleridir... Su da var: Bauman kendini bugun de sosyalist olarak tarif ediyo