Sivil itaatsizlik ve pasif direniş

Insanliktan cok ticaretle, tarimla, gundelik hayatin mesgaleleriyle ugrasarak bir iktidarin isleyis carkina kendini kaptirmis olanlar, kolelik duzeninin hukumranligini saglayan esas dusmanlardir ve bu dusmanlar uzaktan gelmemis, yani basimizda hatta bizzat icimizde bulunmaktadirlar. Yani basimizdaki, icimizdeki dusman olmasa uzaktakiler hicbir halt karistiramaz diyor, Thoreau.Yasadigi donemde siyasal iktidarin kolelikle, insan haklari ihlalleriyle, savasla ilgili tum icraatlarina karsi sade bir birey olarak mucadele etmenin, tepki vermenin yollarini arayan Thoreau, odeyecegi her kurus verginin masum insanlarin canina kastedecek bir kursuna yatirilacagi gerekcesini ilan ederek vergi kacakciligi suclamasina maruz kalirken icimizdeki dusmana karsi koymanin pratik bir yolunu isaret etmis oluyordu. Thoreau, acik bir sosyal-siyasal etige "kula kullugun yadsinmasi" idealine simsiki baglidir. Ancak bu yadsimanin toplumsal ve siyasal bir siddet sinirina varmasi konusunda da oldukca duyarlidir. Bunun icin iktidarin nufuz edemeyecegi siddet-disi bir pratik varolus alanini isaret eder ve adini koyar bunun: "Yonetime boyun egmeyis" veya "kisinin boyun egmezligi" veya yaygin tabiriyle Sivil Itaatsizlik. Bu alan, siddete basvurmaya gereksinim birakmayacak kadar iktidarlari cildirtan ve donen tekerlerine comak sokan yeterince genis bir alandir. Bu gorusleriyle Thoreau, Hindistan'dan Amerika'ya ve Afrika'ya bir cok ozgurluk hareketinin dusunsel ve eylemsel cercevesinin sekillenmesinde etkili olmustur. Bunlardan belki de en onemlisi Mohandas Gandhi'nin Pasif Direnis kavramiyla ifadesini bulan eylem programidir. Bir taraftan varolan sosyal ve siyasi sistemin radikal donusumunu oneren bir goruse sahip olan Gandhi, ayni zamanda toplumun ve politikanin sinirlari cercevesindeki sosyal degisim ve politik eylemin devrimci tekniklerini gelistiren bir goruse sahiptir. Gelistirdigi Satyagraha doktrini -en genis anlamiyla siddet disi direnis- Gandhi'nin asagilanmis kisilerin keskin acisini bir