Varisler Ögrenciler ve Kültür

Egitimin toplumsal hareketliligi saglayan baslica etmenlerden biri oldugu savi, bugun, ortak kaninin degismez unsurlarindan biri olarak kendini kabul ettirmis gibidir. Bu idealden "sapma" olarak egitime erisimdeki esitsizlikler ise, ya olmasi dogal ancak elden geldigince duzeltilebilecek ekonomik esitsizlikler ya da olmasi en az digeri kadar dogal ancak duzeltilmesi o kadar da kolay olmayan "kisisel yetenek" farkliliklari cercevesinde kavranilir. Bourdieu ve Passeron'un elinizdeki kitaptaki mudahalesi tam da bu iki arguman duzeyinde sekillenir. Mevcut hâliyle okulun toplumsal hareketlilik unsuru oldugu iddiasi bir yanilsama, hatta bir ideolojidir, der ikili. Zira egitimin "kisisel yetenege" donusturdugu nitelikler, ogrencide aradigi vasiflar, kazandirmayi hedefledigi kabiliyetler, esasinda, bazi imtiyazli siniflarin kultur karsisindaki imtiyazlarinin "dogallastirilmis" "mutlaklastirilmis" hâlleridir. Eger boyleyse, diye ekler Bourdieu ve Passeron, sadece ekonomik esitsizliklere yonelmis bir tahlil, kulturel mirasin ve kultur karsisindaki esitsizliklerin merkezî onemini iskalamakla kalmaz, bunlari gormezden gelerek veya yok sayarak sistemin idamesine de hizmet eder. Zira sosyal imtiyazi yetenege, basariyi ise sahsi liyakate donusturen esitsizlikler ortadan kalkmaksizin ekonomik imkânlarin esitlenmesi mevzubahis olabilir. "Boyle bir durumda, farkli sosyal kesimlerin egitim sisteminin farkli mertebelerindeki esit olmayan temsili, hicbir zaman olmadigi kadar fazla gerekceyle, yeteneklerin veya kulture erisme arzusunun esit olmayan dagilimina isnat edilecektir (...) Hatta daha da iyisi, sanslarin bicimsel esitligi boylece saglandiktan sonra okul, imtiyazlarin mesrulastirilmasinin hizmetinde, kendine butun mesruiyet gorunumlerini verebilir". Egitimde firsat esitligi mi demistiniz? (Tanitim Bulteninden)