Ceza sömürgesi

Franz Kafka’nin Ceza Somurgesi, garip ve urpertici atmosferiyle, okuyana, “neyse ki bir ruyaymis” demeyi istetecek denli tedirgin ediciligiyle ve en onemlisi suc ve ceza arasindaki iliskiye farkli bir bakis acisi getirmesiyle dikkat cekiyor. Adi verilmeyen bir adada, issiz ve bunaltici bir vadide, acimasiz bir zekâyla kurgulanmis bir mekanizmanin, suclu ya da sucsuz olmasina bakilmaksizin, savunmasi alinmaksizin mahkûm kilinmis insanlari burokratik bir katilikla ve dogal kabul edilen bir yaklasimla “cezalandirdigi” bir torene, suskun bir gezginle birlikte tanik olur okur. Bir yanda duygusal acidan olaya mesafeli duran ‘tanik’ gezgin, obur yanda yasama, yurutme ve yargi yetkilerini kendinde toplamis ve bu sorumlulugu kendini kurban etme derecesine vardiran subay. Ikisi arasindaki tezat, edilgenlik/etkenlik, kusku/inanc, akil/duygu gibi zit kavramlari mercek altina aliyor ve bunlari gerceklikle bas etmenin karsit olasiliklari olarak okura sunuyor. Birinci Dunya Savasi’nin basladigi sirada kaleme alinan bu uzun oyku, ayni zamanda 20. yuzyilla birlikte patlak veren, insanin insana karsi totaliter bir acimasizlik sergiledigi ve butun Avrupa’yi etkisine alan siddet yuklu atmosferin, kendisi bilincinde olmasa da, Pragli Kafka’yi da nasil eline gecirdiginin izlerini tasiyor.“Ayrica mahkûm oyle kopek gibi itaatkâr gorunuyordu ki, sanki bayirlarda dolassin diye serbest birakilsa idam baslarken geri donmesi icin islik calmak yeterli olacakti.”