Zamani Gelmis Düsünceler

Insan deneyimi, zamani gelen bir dusunceden daha guclu bir sey olmadigini kanitlamistir. Zamani gelmek bir dogum olayidir. Hic bir dogum durdurulamaz. Ancak doganin, nasil bir hayat yasayacagi, nasil evrilecegi toplumsal sartlara baglidir. Dunyanin kendisi bir dusuncedir. Soz konusu yaradilissa, hayat ve evren bir dusunce urunudur. Dusunceyle degisirler. Bu anlamda dusunme bir eylem alanidir. Eski dusuncelere gore kurulmus bir duzenle, yenisiyle kurulacak arasinda sonsuz bir mucadele vardir. Devrim ve karsi-devrim; buyurganlik ve ozgurlukculuk hep birer dusunce tarzidir. Dusunmeden yapilanlar icguduseldir. Butun hareket eden canlilar icguduyle donatilmisken sadece insan dusunme yetisine sahiptir: Hayatini kurabilsin ve yonetebilsin diye. Bu ayni zamanda duzen kurmaktir. Duzenin en genis tanimlanmis bicimi uygarliktir. Eger bugun "basarisiz devletler" diye bir kavram varsa, cagdas uygarlikla eklemlenememis veya bagini koparmis devletlerden soz ediyoruz. Onlar, toplumlarinin asgari ekonomik, siyasi ve hukuki ihtiyaclarini karsilayacak yetileri kalmamis veya olmayan devletlerdir. Boyle devletlerde/toplumlarda dusunmek tesvik edilmez. Suruden ayrilmanin tehlikeleri vurgulanir ve farkli dusunmek cezalandirilir. Tesvik edilen, inanmak ve suruye sadakattir. Gunumuzde topluma hala bir suru ve onu yonetmeye cobanlik olarak bakan insanlarin olmasi sasirticidir ama vardir. Onlar icin dusuncenin temeli olan merak, sorgulama ve kusku birer sapmadir. Dusunceyi ve dusunce eylemini yasaklayarak bu "sapkinligi" durdurmak isterler. Yaptiklariyla toplumlarini biraz daha uygarliktan soyutlarlar. Dusunmek bireye mahsus bir eylemdir. Dusunceye ve dusunceyi paylasmaya konan yasaklar, birey ve ozne olmaya konan yasaklardir da. Bu yasaklarin var oldugu ulkeler, ne ozgurlesebilir ne de gelisebilirler. Tarihteki butun buyurgan rejimlerin cokmesi bunun delilidir. Ne var ki bugun de diktatorlukler var. Onlar sanildigi gibi ustun nitelikleri olan insanlarca yonetilmiyor. Dusunmeyi yoneticil