Kasiyer

Sayaka Murata’nın Kasiyer romanında Keiko Furukura, otuz altı yaşında ve on sekiz yıldır aynı süpermarkette çalışan bir kadındır. Marketin kuralları onun için anlaşılırdır: zamanında gelir, ürünleri raflara dizer ve müşterileri belirlenmiş nezaketle karşılar. Müdürler ile çalışma arkadaşları değişse de Keiko bu düzenin içinde kalır. Dışarıdaki hayatın ondan beklediği kalıcı iş, evlilik ve “normal” yetişkinlik adımlarına ise uyum sağlamaz.

Keiko’nun çevresi, uzun süren kasiyerliğini geçici bir iş olmaktan çıkarıp açıklanması gereken bir sorun gibi görür. Ailesi ve tanıdıkları onun başka bir meslek edinmesini, evlenmesini ve kabul edilen hayat kalıbına girmesini ister. Marketin işleyişine uyum sağlayabilen Keiko, toplumun yazılı olmayan kuralları karşısında aynı rahatlığı bulamaz. Bir gün yaşanan yeni gelişme, yıllardır koruduğu dengeyi ve kendi arzularıyla başkalarının beklentileri arasındaki sınırı sınar.

Murata, Keiko’nun gündelik rutininden hareketle aile, iş yeri ve evlilik gibi kurumların insanları nasıl tanımladığını inceler. Romanın karanlık mizahı, uyumlu görünmenin bedeli ile farklı kalmanın yarattığı baskıyı yan yana getirir. Keiko’nun markette bulduğu kesinlik, dış dünyanın “normal ol” talebiyle çatıştıkça hikâyenin huzursuz edici sorusu belirginleşir: Bir insanın hayatını kimin ölçütleri geçerli kılar?