Yirmi üç kürt aydını

Yaşar Kaya'nın Yirmi Üç Kürt Aydını kitabı, yakın dönem Kürt siyasi tarihinde “23'ler Olayı” diye anılan süreci ele alır. Çalışma, Dersim kırımı sonrasında oluştuğu belirtilen sessizlikten 17 Aralık 1959'da kırk dokuz Kürt aydınının tutuklanmasına uzanan arka planı kurar. Yazar, 49'lar Olayı ile 23 Kürt aydınına yönelik girişim arasında tarihsel bir devamlılık görür.

Anlatının merkezinde, daha çok eğitim amacıyla İstanbul'da bir araya gelen Kürt gençleri bulunur. Yeni anayasanın sağladığı görece özgürlük ortamında dergiler çıkaran bu çevreler, yayınların etrafında düşünsel ve toplumsal bağlar kurar. Fakat dönem aynı zamanda askerî kalkışmaların yaşandığı bir siyasal atmosferdir. Bu gerilim, gençlerin faaliyetlerini yalnız kültürel bir hareket olmaktan çıkarıp güvenlik kurumlarının dikkatine giren bir mesele hâline getirir.

Abdülsettar el-Hac el-Hamavendi'nin İstanbul'a gelişi, olayların polisiye bir akış kazanmasına yol açar. Şam'da Veteriner Nuri Dersimi ile temas kurduğu ve Musa Anter gibi isimlerin adreslerini aldığı belirtilen Hamavendi, bu kişilerle görüşmek ister. Kitap, söz konusu temasların ardından açılan soruşturma ve baskı sürecini, dönemin Kürt aydın çevreleri üzerindeki etkisiyle birlikte tarihsel bir dosya olarak sunar.