Yaşamak Zamanı Ölmek Zamanı

Erich Maria Remarque'ın Yaşamak Zamanı Ölmek Zamanı romanı, İkinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru Doğu Cephesi'nden izinli dönen Alman askeri Ernst Graeber'i izler. Ernst, bombardımanlarla yıkılmış kentinde ailesini bulamaz; eski tanıdıkların korku, kayıp ve Nazi baskısı altında değiştiğini görür. Bu arayış sırasında çocukluk arkadaşı Elizabeth Kruse ile karşılaşır. Elizabeth'in babası toplama kampındadır ve iki genç, çevrelerindeki ölüm düzenine rağmen kısa bir ortak hayat kurmaya çalışır.

Remarque savaşı yalnız cephedeki çatışmalarla anlatmaz. İnfazlara katılan birlikler, hava saldırıları, kayıp evler ve rejimden çıkar sağlayan kişiler, şiddetin gündelik hayatı nasıl kapladığını gösterir. Ernst'in izni ona güvenli bir ara sunmak yerine asker olarak yaptığı ve sustuğu şeyleri düşünme alanı açar. Elizabeth'le yakınlığı, savaşın dışında bir gelecek ihtimalini görünür kılar; fakat roman bu ihtimali romantik bir kaçışa dönüştürmez.

Yaşamak Zamanı Ölmek Zamanı, düşman saflarındaki sıradan bir askerin ahlaki sorumluluğunu merkeze alan savaş karşıtı bir romandır. Remarque, bireysel sevginin tarihsel suçları silemeyeceğini, yine de insanın şiddet karşısında seçim yapma kapasitesini tamamen kaybetmediğini vurgular. Eserin gerilimi, yaşamak için ayrılan kısa zaman ile savaşın herkese dayattığı ölüm ritmi arasındaki çarpışmadan doğar.