Udî

Fatma Âliye’nin Udî romanı, müzik yeteneğini ekonomik bağımsızlığa dönüştüren Bedia adlı genç kadının hayatını anlatır. Bedia ud çalmayı küçük yaşta babasından öğrenir. Evde birlikte yaptıkları meşkler, onun için hem aile yakınlığının hem de sanat sevgisinin temelini oluşturur. Babasının ölümüyle bu güvenli dönem sona erer. Ardından evlendiği adamın hovarda ve sorumsuz çıkması, Bedia’ya kalan mirasın kısa sürede tükenmesine yol açar. Yoksullukla karşılaşan genç kadın, daha önce zevk için çaldığı udunu geçim aracına dönüştürür. Sanat artık geçmişi hatırlatan duygusal bir bağ olmanın yanında kendi ayakları üzerinde durmasını sağlayan meslektir. Bu dönüşüm ona toplum içinde yeni bir hareket alanı açar. Roman, Bedia’nın müzik yoluyla hayatta kalmasını anlatırken kadın emeği, evlilik, mirasyedilik, namus ve iffet kavramlarını dönemin toplumsal koşulları içinde tartışır. Bedia edilgen bir mağdur olarak kalmaz; yeteneğini kullanarak hayatının sorumluluğunu üstlenir. Udî, geleneksel kadınlık beklentileriyle ekonomik zorunluluk arasındaki çatışmayı sanat tutkusu üzerinden işleyen; müziği hem hatıra hem özgürleşme imkânı hâline getiren erken dönem bir kadın romanıdır.