Turkiye'de Cagdaslasma

Niyazi Berkes’in Turkiye'de Cagdaslasma adlı eserinin 1964 tarihli İngilizce ilk basımı The Development of Secularism in Turkey adını taşır. Türkçe baskılarının ardından yazarın sonradan eklediği notlar, eksiksiz kaynakça ve dizinle yeniden düzenlenen çalışma, Türkiye’nin geleneksel devlet sisteminden laik yönetime geçişini uzun dönemli bir süreç olarak ele alır.

Berkes, çağdaşlaşmayı yalnız siyasal kurumların değişimiyle açıklamaz. Ekonomik yapıdaki dönüşümleri ve bunlara bağlı teknik gelişmeleri, dinî ve siyasal alandaki değişimlerle birlikte inceler. Her aşamanın toplumdaki karşılıklarına bakarak devlet kararları ile gündelik hayat arasındaki bağlantıları kurar. Böyle bir yaklaşım, laikleşmeyi tek bir tarih ya da düzenlemeye indirgemek yerine köklü bir toplumsal dönüşüm olarak okumayı sağlar.

Cumhuriyet tarihine damga vurmuş önemli kaynaklardan biri sayılan kitap, geçmişteki değişim çizgilerinin bugünü anlamak için nasıl kullanılabileceğini gösterir. Turkiye'de Cagdaslasma, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan ekonomik, teknik, siyasal ve dinî hareketleri Niyazi Berkes’in özgün yorumlarıyla bir araya getirir; Türkiye’nin modernleşme deneyimini belirli dönüm noktaları üzerinden değerlendirmek isteyen okurlara güçlü bir tarihsel çerçeve sunar. Kaynakça ve dizin, bu dönüşüm çizgisini ayrıntılı araştırmak isteyenler için çalışmanın başvuru niteliğini güçlendirir. Kavramsal yaklaşım, çağdaşlaşma ile laikleşme arasındaki tarihsel ilişkinin farklı evrelerini karşılaştırmaya da elverişlidir.