Turk Islam Sentezi

Devlet kuruculuk ve teskiltcilik kabiliyetli, bu itibarla da toleransli nizamperver, futûhata yatkin fakat somurucu degil, hakikatlere acik, gercekci bir millet olarak taninan Turklerin bu ozellikleri dusunce sistemlerinde temellenmektedir. Turk ne herseyi, insana sagladigi fayda derecesinde degerlendiren maddeci eski Grek gibi, ne de kinati mechuller alemi sayip cozemedigi hadiseleri hemen "mucize"ye baglayan Smî-Iranli-Hindli gibi dusunmektedir. Turk'un mevcut dusunce tarzlari arasindaki yeri, mutedil olcude akilci-maneviyatci olmaktir. Bu hususiyet Islm felsefî tefekkurunde muhim rol oynamis, dolayisiyla Turk kultur cevresine mensup sahsiyetler musbet dusunce ve ilim sahasinda buyuk hizmetler ifa etmislerdir. Bu ortamda, iradeyi on safa alan ilahî emirleri akil ve deliller isiginda kavrayan Islamî dusunce tarzinin gelismesi, zaman ve mekn sartlarini gozeten bir hukuk nizami, eski Bozkir Turk siyasî tesekullerinde gorulen devlet anlayisi, vicdan hurriyeti ve askerî gelenekleri