Terkedis

Abdulrazak Gurnah’ın Terkediş romanı, kolonyalizmin bireysel ve siyasal sonuçlarını üç neslin birbirine örülen hikâyeleri üzerinden anlatır. Ülkesinden göçenlerin peşini bırakmayan suçluluk, yurtsuzluk ve geride kalanların üzerine çöken karanlık, aile ilişkileriyle tarihsel dönüşümü aynı anlatıda buluşturur. Din ve geleneğin koruduğu değerler kadar yok ettiği aşklar da kuşakların ortak yazgısını biçimlendirir.

Hikâyenin önemli bir başlangıç noktası 1899’dur. Çölde yolunu kaybeden İngiliz seyyah Martin Pearce, yaralı hâlde Doğu Afrika kıyısındaki bir şehre ulaşır. Bölge esnafından Hasanali ve onun güzel kız kardeşi Rehana, Pearce’ın hayata dönmesine yardım eder. Bu karşılaşma, kişisel yakınlıkların sömürge düzeni içindeki güç ilişkilerinden ayrı düşünülemeyeceği bir bağ kurar.

Pearce ile Rehana’nın hikâyesi sonraki kuşakların deneyimlerine uzanır. Gurnah, dağılan bir ülke ile göç eden insanların kimlik arayışını birlikte izler; etnik ve ulusal sınırların ötesinde bir aidiyet ihtimalini araştırır. Terkediş, geçmişte başlayan bir ilişkinin izlerini üç nesil boyunca sürerek aşk, suçluluk, gelenek ve yerinden edilmenin birbirini nasıl dönüştürdüğünü gösteren tarihsel bir aile anlatısıdır. Kuşaklar arasındaki bağ, geçmişin kapanmadığını ve sömürge döneminde verilen kararların daha sonra doğan insanların ev, aşk ve kimlik anlayışında yaşamayı sürdürdüğünü vurgular.