Taşları Yemek Yasak

İsmet Özel’in Taşları Yemek Yasak kitabı, modern hayatın değerleri ile İslami sorumluluk anlayışı arasındaki gerilimi denemeler halinde tartışır. Akılcılık, teknik, kapitalizm, özgürlük, Batı medeniyeti, inanç ve kulluk kavramları; insanın dünyadaki amacını hangi kaynaktan türettiği sorusunda birleşir. Özel, maddi koşullarla birlikte değişen alışkanlıkları insanüstü bir kaynağa dayandığını savunduğu değerlerden ayırır ve modernleşmenin tarafsız bir araçlar bütünü olmadığını ileri sürer.

Metnin polemikçi dili okuru uzlaşmaya değil kavramlar arasındaki sınırları yeniden düşünmeye çağırır. Yazar sağ-sol siyasetinin hazır sınıflarına da Batılılaşmayı yalnız teknik ilerleme sayan yaklaşıma da mesafe koyar. Denemelerin tarihsel bağlamı ve kesin hükümleri eleştirel okuma gerektirir; kitabın savları farklı modernlik ve İslam yorumlarının tek temsilcisi değildir. Buna karşılık düşünce ile davranış arasındaki tutarlılık talebi bütün parçaları birbirine bağlar. Başlıkta kurulan aykırı imge, insanın önüne sunulan her şeyi ihtiyaç sanmasının ve hayatın anlamını maddi tüketimle sınırlamasının reddine dönüşür.

Özel’in eleştirisi, insanın hangi değere itaat ettiğini davranışlarıyla belli ettiği düşüncesine dayanır. Bu nedenle inanç, içsel kanaatin yanında ekonomik ve siyasal tercihlerde görülen bir yöneliştir. Modern hayatın sunduğu rahatlık ile özgürlük vaadi, insanı kendi amacını belirlemekten uzaklaştırıyorsa yazar açısından ilerleme sayılamaz. Denemeler arasındaki tekrarlar, aynı soruyu teknikten gündelik ahlaka kadar farklı alanlarda sınama işlevi görür. Kavramların keskin ayrımı, yazarın uzlaşma aramaktan önce okuru kendi bağlılıklarının kaynağını açıklamaya zorlayan yöntemidir.