Sömürgecilikten küreselleşmeye

Noam Chomsky’nin Sömürgecilikten Küreselleşmeye kitabı, Heinz Dieterich’le yapılan söyleşiler üzerinden dünya siyasetindeki güç ilişkilerini tartışır. Chomsky, sömürgeciliğin resmî yönetim biçimleri gerilerken ekonomik bağımlılık, askerî müdahale, borç ve piyasa kuralları aracılığıyla yeni araçlar kazandığını öne sürer. Amerika Birleşik Devletleri’nin dış politikası, uluslararası kurumların işleyişi ve şirket çıkarları, küreselleşmenin tarafsız ve kendiliğinden bir süreç olmadığı savının temel örneklerini oluşturur.

Söyleşi biçimi, tarihsel olaylarla güncel politikayı karşılaştırmaya ve sık kullanılan “özgür piyasa” ya da “açık toplum” kavramlarının kimin yararına işlediğini sorgulamaya imkân verir. Chomsky’nin yaklaşımı, devlet söylemiyle uygulama arasındaki farkı medya, emek ve kaynak dağılımı üzerinden belirginleştirir. Sömürgecilikten Küreselleşmeye, küresel düzeni tek bir merkezden yönetilen basit bir komplo olarak değil, siyasal ve ekonomik kurumların eşitsiz etkileri içinde okumaya çalışan eleştirel bir çerçeve sunar. Söyleşilerin soru-cevap ritmi, karmaşık tarihsel bağlantıları kısa başlıklara ayırırken Chomsky’nin temel kavramlar arasındaki süreklilik iddiasını korur. Tartışma, farklı coğrafyalardaki örnekleri aynı merkez-çevre ilişkisinin değişen sonuçları olarak karşılaştırır ve tarihsel kopuş iddialarını sınar.