Siyah-Beyaz

Vüs'at O. Bener, Siyah-Beyaz kitabında gündelik hayatın küçük kırılmalarını öykü, anı ve deneme sınırlarında dolaşan metinlerle kayda geçirir. Yaşlılık, hastalık, aile ilişkileri, ölüm düşüncesi ve yazma uğraşı; kesin sonuçlara bağlanmadan, hatırlamanın kesintili hareketi içinde belirir. Anlatıcıların kişisel sesi güçlüdür, fakat yaşananlar yalnız özyaşamöyküsel belge gibi sunulmaz; kurmaca ile hafıza birbirini sürekli sınar.

Kitabın adı, açık karşıtlıklardan çok insan deneyimindeki sert geçişleri düşündürür. Alaycı bir cümle bir anda kedere, sıradan bir ev içi ayrıntı varoluşsal sorguya dönüşebilir. Bener'in yoğun, eksiltili dili okurun boşlukları tamamlamasını isterken, konuşma ritmi ve beklenmedik sözcük seçimleri metinlere canlılık verir. Toplamın farklı türlere yaklaşan parçaları, tek bir olay örgüsünden çok ortak bir bilinç çevresinde birleşir: geçmişi yeniden kurmak mümkün değildir, yine de anlatma çabası kaybın karşısında direnç üretir. Özel hayatın dar alanı, zaman, sorumluluk ve fanilik üzerine genişleyen bir düşünce sahasına dönüşür.

Anlatıcıların kendilerini düzeltmeleri, geri dönmeleri ve kimi ayrıntıları yarım bırakmaları, belleğin güvenilmezliğini bir kusur değil kitabın temel biçim ilkesi hâline getirir. Mizah da karamsarlığı dağıtmak yerine onunla aynı cümlede yaşayarak insani çelişkiyi keskinleştirir. Dildeki kırılmalar, anlatılan hayatın tamamlanmamış ve yeniden kurulmaya açık yapısını da güçlü biçimde taşır.