Reis Çatlı

Ahmet Tahir Can’ın Reis Çatlı kitabı, Türkiye’de “derin devlet” tartışmalarıyla anılan Abdullah Çatlı hakkındaki birbirine zıt anlatıları inceler. Çatlı, bazı çevrelerde kahraman ve vatansever, başkalarında uyuşturucu kaçakçılığı ve kiralık katillikle ilişkilendirilen bir isim olarak sunulmuştur. Kitap, bu kutuplaşmış imajların arkasındaki kayıt dışı yaşamı ve siyasi şiddet iddialarını yeniden değerlendirmeyi amaçlar.

Anlatı, Çatlı’nın şüpheli bir kazada ölmesini, 1978’de kurduğu öne sürülen “Çelik Çekirdek” örgütünü ve ölümünden sonra da sürdüğü iddia edilen faaliyetleri ele alır. Mehmet Ali Ağca’ya atfedilen sözler ve Güney Amerika’da bağımsız bir Türk devleti kurma hayali gibi ayrıntılar, yazarın çizdiği sıra dışı portreye eklenir. Bunlar kitabın sunduğu iddia ve anlatımlardır; bağımsız biçimde doğrulanmış olgular olarak değil, eserin araştırdığı tartışmalı dosyanın parçaları olarak okunmalıdır.

Can, ilk kez yayımlandığını belirttiği belge, fotoğraf ve gizli istihbarat raporlarını kullanarak okurun Çatlı hakkındaki yerleşik kanaatlerini sorgulamasını ister. Reis Çatlı, tek taraflı bir kahramanlık öyküsü yerine Türkiye’nin yakın tarihindeki devlet, örgüt, suç ve siyaset ilişkilerine dair tartışmalı bir portre sunar. Kitabın değeri, ileri sürdüğü savların kaynaklarıyla birlikte eleştirel değerlendirilmesini gerektiren bir araştırma alanı açmasındadır.