Osmanlı İmparatorluğu

Halil İnalcık’ın Osmanlı İmparatorluğu adlı iki ciltlik çalışması, devletin toplumsal, ekonomik, hukuki ve siyasi yapısını farklı dönemlere yayılan araştırmalarla inceler. İlk ciltte sipahiler, köylüler, arazi ve vergi düzeni, raiyyet rüsumu ve tımar sistemi gibi kurumlar merkezdedir. Rumeli’deki Hristiyan sipahilerden Bursa’nın sanayi ve ticaretine, uluslararası pazar rekabetinden örfî hukuka uzanan başlıklar, Osmanlı düzeninin yalnız saray kararlarıyla açıklanamayacağını gösterir. Sened-i İttifak, Gülhane Hatt-ı Hümâyunu ve Tanzimat uygulamaları da toplumsal tepkilerle birlikte ele alınır. İkinci cilt, Osmanlı tarihinin dönemlendirilmesi ve kaynakların nasıl okunacağı sorularından hareket eder. Osman Gazi, Bafeus Savaşı, Fatih devri, kadılık kurumu, vergi toplama ve patrikliğin statüsü gibi meseleler siyaset ve kurumlar ekseninde değerlendirilir. Konstantinopolis’in yeniden inşası, Galata’nın dönüşümü ve Karadeniz ile Boğazlar üzerindeki hâkimiyet ise şehir ve bölge tarihini tamamlar. Makalelerin bir araya gelişi, uzun zaman aralıkları arasında kurumların sürekliliğini ve değişimini karşılaştırma imkânı verir. Eser, geniş kapsamını arşiv temelli ayrıntılarla kuran yoğun bir tarih okumasıdır. Bölümler birbirini tamamlayan analitik bir bütün kurar.